Hiszpańska wojna domowa -
Spanish Civil War

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Część okresu międzywojennego
Kolaż guerra civile spagnola.png
Zgodnie z ruchem wskazówek zegara od lewego górnego rogu: członkowie XI Brygady Międzynarodowej w bitwie pod Belchite ; Granollers po zbombardowaniu przez lotnictwo nacjonalistów w 1938 roku; Bombardowanie lotniska w hiszpańskim Maroku ; żołnierze republikańscy podczas oblężenia Alkazaru ; Żołnierze nacjonalistyczni obsługujący działo przeciwlotnicze ; Lincoln Battalion
Data 17 lipca 1936 – 1 kwietnia 1939
(2 lata, 8 miesięcy, 2 tygodnie i 1 dzień)
Lokalizacja
Wynik zwycięstwo

Republikanie

Nacjonaliści

1936 siła:
  • 446 800 bojowników
  • 31 statków
  • 12 okrętów podwodnych
  • 13 000 Żeglarzy
1938 siła:
  • 450 000 piechoty
  • 350 samolotów
  • 200 czołgów

  • 59 380 międzynarodowych wolontariuszy
  • 3015 radzieckich techników
  • 772 sowieckich pilotów
1936 siła:
  • 58 000 armii
  • 68 500 żandarmów
  • 16 statków operacyjnych
  • 7000 Żeglarzy
1938 siła:
  • 600 000 piechoty
  • 600 samolotów
  • 290 czołgów

175 000 zabitych w akcji

100 000–130 000 cywilów zabitych w strefie frankistowskiej

110 000 zabitych w akcji

50 000 cywilów zabitych w strefie republikańskiej
~500 000 łącznie zabitych
  1. Traktat Wersalski 1919
  2. Wojna polsko-sowiecka 1919
  3. Traktat z Trianon 1920
  4. Traktat z Rapallo 1920
  5. Sojusz francusko-polski 1921
  6. Marzec w Rzymie 1922
  7. Incydent na Korfu 1923
  8. Okupacja Zagłębia Ruhry 1923–1925
  9. Mein Kampf 1925
  10. Pacyfikacja Libii 1923–1932
  11. Plan Dawesa 1924
  12. Traktaty Locarno z 1925 r
  13. Młody Plan 1929
  14. Japońska inwazja na Mandżurię 1931
  15. Pacyfikacja Mandżukuo 1931–1942
  16. Incydent 28 stycznia 1932
  17. Światowa Konferencja Rozbrojeniowa 1932–1934
  18. Obrona Wielkiego Muru 1933
  19. Bitwa pod Rehe 1933
  20. Dojście nazistów do władzy w Niemczech 1933
  21. Rozejm tanggu 1933
  22. Pakt włosko-sowiecki 1933
  23. Wewnętrzna kampania mongolska 1933–1936
  24. Niemiecko-polska deklaracja nieagresji 1934
  25. Francusko-sowiecki traktat o wzajemnej pomocy 1935
  26. Sowiecko-Czechosłowacki Traktat o Wzajemnej Pomocy 1935
  27. Umowa He-Umezu 1935
  28. Anglo-niemiecka umowa morska 1935
  29. Ruch 9 Grudnia
  30. Druga wojna włosko-etiopska 1935-1936
  31. Remilitaryzacja Nadrenii 1936
  32. Hiszpańska wojna domowa 1936–1939
  33. Protokół włosko-niemiecki „Oś” 1936
  34. Pakt Antykominternowski 1936
  35. Kampania Suiyuan 1936
  36. Incydent w Xi'anie 1936
  37. Druga wojna chińsko-japońska 1937–1945
  38. Anschluss marzec 1938
  39. Kryzys majowy maj 1938
  40. Bitwa nad jeziorem Khasan lipiec–sierpień. 1938
  41. Umowa z Bledem sierpień 1938
  42. Nieogłoszona wojna niemiecko-czechosłowacka wrzesień 1938
  43. Umowa monachijska wrzesień 1938
  44. Pierwsza nagroda wiedeńska listopad 1938
  45. Niemiecka okupacja Czechosłowacji marzec 1939
  46. Inwazja Węgier na Ukrainę Karpacką marzec 1939
  47. Niemieckie ultimatum wobec Litwy marzec 1939
  48. Wojna słowacko-węgierska marzec 1939
  49. Ostateczna ofensywa hiszpańskiej wojny domowej marzec–kwiecień. 1939
  50. Kryzys gdański marzec–sierpień 1939
  51. Gwarancja brytyjska dla Polski marzec 1939
  52. Inwazja włoska na Albanię kwiecień 1939
  53. Negocjacje radziecko-brytyjsko-francuskie moskiewskie IV–VIII. 1939
  54. Pakt ze stali maj 1939
  55. Bitwy pod Khalkhin Gol maj–wrzesień. 1939
  56. Pakt Ribbentrop-Mołotow sierpień 1939
  57. Inwazja Polski wrzesień 1939
. Nacjonaliści wygrali wojnę, która zakończyła się na początku 1939 roku i rządzili Hiszpanią aż do śmierci Franco w listopadzie 1975 roku.

Wojna rozpoczęła się po pronunciamiento (deklaracji sprzeciwu militarnego, buntu) przeciwko rządowi republikańskiemu przez grupę generałów hiszpańskich republikańskich sił zbrojnych , z generałem Emilio Molą jako głównym planistą i przywódcą, a generałem José Sanjurjo jako figurantem . Rząd był wówczas koalicją Republikanów, wspieraną w Kortezach przez partie komunistyczne i socjalistyczne , pod przywództwem centrolewicowego prezydenta Manuela Azaña . Grupa nacjonalistów był wspierany przez szereg grup konserwatywnych, w tym CEDA , monarchistów, w tym obu przeciwległych Alfonsists i religijnych konserwatywnych Karliści , a Falange Española de las JONS , faszystowskiej partii politycznej. Po śmierci Sanjurjo, Emilio Mola i Manuela Goded Llopis , Franco wyłonił się jako pozostały przywódca strony nacjonalistycznej.

Pucz był wspierany przez jednostki wojskowe w Maroku , Pampelunie , Burgos , Saragossie , Valladolid , Kadyksie , Kordobie i Sewilli . Jednak buntujące się jednostki w prawie wszystkich ważnych miastach – takich jak Madryt , Barcelona , Walencja , Bilbao i Malaga – nie uzyskały kontroli, a miasta te pozostały pod kontrolą rządu. To pozostawiło Hiszpanię militarnie i politycznie podzieloną. Nacjonaliści i rząd republikański walczyli o kontrolę nad krajem. Siły nacjonalistyczne otrzymały amunicję, żołnierzy i wsparcie lotnicze od faszystowskich Włoch i nazistowskich Niemiec , podczas gdy strona republikańska otrzymała wsparcie od Związku Radzieckiego i Meksyku . Inne kraje, takie jak Wielka Brytania , Trzecia Republika Francuska i Stany Zjednoczone , nadal uznawały rząd republikański, ale stosowały oficjalną politykę nieinterwencji . Mimo tej polityki w konflikcie bezpośrednio uczestniczyły dziesiątki tysięcy obywateli z krajów nieinterwencyjnych. Walczyli głównie w prorepublikańskich Brygadach Międzynarodowych , do których należało także kilka tysięcy wygnańców z pronacjonalistycznych reżimów.

Nacjonaliści wysunęli się ze swoich twierdz na południu i zachodzie, zdobywając większość północnego wybrzeża Hiszpanii w 1937 roku. Przez większą część wojny oblegali także Madryt i jego południowe i zachodnie tereny. Po zajęciu większej części Katalonii w 1938 i 1939 r. i odcięciu Madrytu od Barcelony pozycja wojsk republikanów stała się beznadziejna. Po upadku Barcelony bez oporu w styczniu 1939 r. reżim frankistowski został uznany przez Francję i Wielką Brytanię w lutym 1939 r. 5 marca 1939 r. pułkownik Segismundo Casado poprowadził wojskowy zamach stanu przeciwko rządowi republikańskiemu. Po wewnętrznym konflikcie między frakcjami republikańskimi w Madrycie w tym samym miesiącu Franco wkroczył do stolicy i ogłosił zwycięstwo 1 kwietnia 1939 r. Setki tysięcy Hiszpanów uciekło do obozów dla uchodźców w południowej Francji . Osoby związane z przegranymi republikanami, którzy pozostali, byli prześladowani przez zwycięskich nacjonalistów. Franco ustanowił dyktaturę, w której wszystkie partie prawicowe zostały wtopione w strukturę reżimu Franco.

Wojna stała się godna uwagi z powodu pasji i podziałów politycznych, które wywołała, oraz wielu okrucieństw, które miały miejsce po obu stronach. Zorganizowane czystki miały miejsce na terytorium zajętym przez siły Franco, aby mogli skonsolidować swój przyszły reżim. Masowe egzekucje na mniejszą skalę odbywały się również na terenach kontrolowanych przez republikanów, przy udziale różnych władz lokalnych.

Tło

.

W 1868 r. powstania ludowe doprowadziły do ​​obalenia królowej Izabeli II z rodu Burbonów . Do powstań doprowadziły dwa wyraźne czynniki: seria zamieszek miejskich i ruch liberalny w obrębie klasy średniej i wojska (pod przywództwem generała Joana Prima ) zaniepokojony ultrakonserwatyzmem monarchii. W 1873, następca Izabeli, król Amadeo I z dynastii Savoy , abdykował z powodu rosnącej presji politycznej i proklamowano krótkotrwałą Pierwszą Republikę Hiszpańską . Po przywróceniu Burbonów w grudniu 1874, karliści i anarchiści pojawili się w opozycji do monarchii. Alejandro Lerroux , hiszpański polityk i przywódca Radykalnej Partii Republikańskiej , przyczynił się do wysunięcia republikanizmu na pierwszy plan w Katalonii – regionie Hiszpanii o własnej tożsamości kulturowej i społecznej, w którym ubóstwo było wówczas szczególnie dotkliwe. Pobór do wojska był kontrowersyjną polityką, która została ostatecznie wdrożona przez rząd Hiszpanii. Jak pokazał Tydzień Tragiczny w 1909 roku, uraza i opór były czynnikami, które utrzymywały się również w XX wieku .

12 kwietnia 1931 roku Republikanie wygrali wybory, a dwa dni później proklamowano Drugą Republikę Hiszpańską . Król Alfonso XIII abdykował i udał się na wygnanie.
. Republika ta pozostała u władzy aż do kulminacji wojny domowej pięć lat później.

Komitet rewolucyjny kierowany przez Niceto Alcalá-Zamorę stał się rządem tymczasowym, a sam Alcalá-Zamora został prezydentem i głową państwa . Republika miała szerokie poparcie ze wszystkich warstw społeczeństwa. W maju incydent, w którym taksówkarz został zaatakowany przed klubem monarchistycznym, wywołał antyklerykalną przemoc w całym Madrycie i południowo-zachodniej części kraju. Powolna reakcja ze strony rządu rozczarowała prawicę i umocniła ich pogląd, że Rzeczpospolita jest zdeterminowana, by prześladować Kościół. W czerwcu i lipcu Confederación Nacional del Trabajo (CNT) zwołała kilka strajków , które doprowadziły do ​​gwałtownego incydentu między członkami CNT a Gwardią Cywilną oraz brutalnego stłumienia przez Gwardię Cywilną i armię CNT w Sewilli . To doprowadziło wielu robotników do przekonania, że ​​Druga Republika Hiszpańska jest tak samo opresyjna jak monarchia, a CNT ogłosiło zamiar obalenia jej przez rewolucję . Wybory w czerwcu 1931 zwróciły znaczną większość republikanów i socjalistów. Wraz z nadejściem Wielkiego Kryzysu rząd próbował pomóc wiejskiej Hiszpanii poprzez wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy i redystrybucję własności ziemi wśród robotników rolnych. Robotnicy wiejscy żyli w ówczesnej najgorszej biedzie w Europie, a rząd próbował podnieść ich płace i poprawić warunki pracy. To zraziło do siebie małych i średnich właścicieli ziemskich, którzy korzystali z pracy najemnej. Ustawa o granicach miejskich zabraniała zatrudniania pracowników spoza miejscowości właścicieli. Ponieważ nie wszystkie miejscowości miały wystarczającą ilość siły roboczej do wykonywania wymaganych zadań, prawo miało niezamierzone negatywne konsekwencje, takie jak czasami wykluczanie chłopów i najemców z rynku pracy, gdy potrzebowali dodatkowego dochodu jako zbieracze. Powołano komisje ds. arbitrażu pracy, które regulowały pensje, umowy i godziny pracy; byli bardziej przychylni pracownikom niż pracodawcom, przez co ci drudzy stali się wobec nich wrogo nastawieni. Dekret z lipca 1931 r. podniósł wynagrodzenie za nadgodziny, a kilka ustaw z końca 1931 r. ograniczało kogo właściciele ziemscy mogli zatrudniać. Inne wysiłki obejmowały dekrety ograniczające użycie maszyn, wysiłki na rzecz stworzenia monopolu na zatrudnianie, strajki i wysiłki związków zawodowych na rzecz ograniczenia zatrudnienia kobiet w celu zachowania monopolu na pracę dla ich członków. Walka klas nasiliła się, gdy właściciele ziemscy zwrócili się do organizacji kontrrewolucyjnych i lokalnych oligarchów. Strajki, kradzieże w miejscach pracy, podpalenia, rabunki i napady na sklepy, łamistrajków, pracodawców i maszyny stawały się coraz bardziej powszechne. Ostatecznie reformy rządu republikańsko-socjalistycznego zraziły do ​​siebie tyle osób, ile im się podobało.

Kościół był częstym celem rewolucyjnej lewicy w Rzeczypospolitej i podczas wojny. Podczas wojny secesyjnej rewolucjoniści zniszczyli / spalili około 20 000 kościołów, wraz z dziełami sztuki kościelnej i grobowcami, książkami, archiwami i pałacami. Ogromna liczba dotkniętych budynków jest dziś nieczynna.
Kościoła Hiszpanii”, podnosząc swój głos przeciwko prześladowaniu Kościoła katolickiego w Hiszpanii.

zrobić. Mimo otrzymania największej liczby głosów, CEDA odmówiono stanowiska gabinetowego przez prawie rok.

Wydarzenia w okresie po listopadzie 1933 r., zwane „ czarnym dwuletnim ”, zdawały się zwiększać prawdopodobieństwo wybuchu wojny domowej. Alejandro Lerroux z Radykalnej Partii Republikańskiej (RRP) utworzył rząd, cofając zmiany dokonane przez poprzednią administrację i przyznając amnestię kolaborantom nieudanego powstania generała José Sanjurjo w sierpniu 1932 r. Niektórzy monarchiści przyłączyli się do ówczesnej faszystowsko-nacjonalistycznej Falange Española y de las JONS ("Falange"), aby pomóc w osiągnięciu ich celów. Otwarta przemoc miała miejsce na ulicach hiszpańskich miast, a bojowość nadal rosła, odzwierciedlając ruch w kierunku radykalnych przewrotów, a nie pokojowych środków demokratycznych jako rozwiązań. Małe powstanie anarchistów miało miejsce w grudniu 1933 r. w odpowiedzi na zwycięstwo CEDA, w którym zginęło około 100 osób. Po roku silnej presji CEDA, partia mająca najwięcej mandatów w parlamencie, w końcu zdołała wymusić akceptację trzech resortów. Socjaliści (PSOE) i komuniści zareagowali powstaniem, do którego przygotowywali się od dziewięciu miesięcy. Bunt przerodził się w krwawe powstanie rewolucyjne , przeciwko zastanemu porządkowi. Dość dobrze uzbrojeni rewolucjoniści zdołali zająć całą prowincję Asturia, wymordowali licznych policjantów, duchownych i cywilów oraz zniszczyli budynki religijne, w tym kościoły, klasztory i część uniwersytetu w Oviedo. Rebelianci na okupowanych terenach ogłosili rewolucję dla robotników i znieśli istniejącą walutę. Rebelia została stłumiona w ciągu dwóch tygodni przez hiszpańską marynarkę wojenną i hiszpańską armię republikańską , która używała głównie mauretańskich oddziałów kolonialnych z hiszpańskiego Maroka . Azaña był tego dnia w Barcelonie, a rząd Lerroux-CEDA próbował go w to wplątać. Został aresztowany i oskarżony o współudział. W rzeczywistości Azaña nie miał żadnego związku z buntem i został zwolniony z więzienia w styczniu 1935 roku.

Wzniecając powstanie, nieanarchiści socjaliści, podobnie jak anarchiści, okazywali przekonanie, że istniejący porządek polityczny jest bezprawny. Hiszpański historyk Salvador de Madariaga , zwolennik Azaña i wygnany głośny przeciwnik Francisco Franco, napisał ostrą krytykę udziału lewicy w rewolcie: „Powstanie 1934 jest niewybaczalne. Argument, że pan Gil Robles próbował zniszczyć konstytucję ustanowienie faszyzmu było jednocześnie hipokryzją i fałszem. Wraz z buntem z 1934 r. hiszpańska lewica straciła nawet cień moralnego autorytetu, by potępić bunt z 1936 r.”

Odwrócenie reformy rolnej skutkowało wypędzeniami, zwolnieniami i arbitralnymi zmianami warunków pracy na centralnych i południowych wsiach w 1935 r., z zachowaniem właścicieli ziemskich czasami osiągającym „prawdziwe okrucieństwo”, z przemocą wobec robotników rolnych i socjalistów, co spowodowało kilka ofiar śmiertelnych. Jeden historyk twierdził, że zachowanie prawicy na południowych wsiach było jedną z głównych przyczyn nienawiści podczas wojny secesyjnej, a być może nawet samej wojny secesyjnej. Właściciele ziemscy szydzili z robotników, mówiąc, że jeśli zgłodnieją, powinni „Iść zjeść Republikę!” Szefowie zwalniali lewicowych robotników i więzili związkowych i socjalistycznych bojowników, a płace redukowano do „płac głodowych”.

W 1935 r. rząd kierowany przez Radykalną Partię Republikańską przeszedł serię kryzysów. Prezydent Niceto Alcalá-Zamora , który był wrogo nastawiony do tego rządu, ogłosił kolejne wybory. Ludowy Front wygrał wybory 1936 z wąskim zwycięstwa. Niektórzy uczeni uważają, że wybory są sfałszowane. Rewolucyjne masy lewicowe wyszły na ulice i uwolniły więźniów. W ciągu trzydziestu sześciu godzin po wyborach szesnaście osób zostało zabitych (w większości przez funkcjonariuszy policji usiłujących utrzymać porządek lub interweniować w gwałtownych starciach), a trzydzieści dziewięć zostało poważnie rannych. Ponadto zaatakowano lub podpalono pięćdziesiąt kościołów i siedemdziesiąt konserwatywnych ośrodków politycznych. Manuel Azaña Díaz został powołany do utworzenia rządu przed zakończeniem procesu wyborczego. Na krótko zastąpił Zamorę na stanowisku prezydenta, wykorzystując lukę konstytucyjną. Przekonana, że ​​lewica nie jest już skłonna do przestrzegania rządów prawa i że jej wizja Hiszpanii jest zagrożona, prawica porzuciła opcję parlamentarną i zaczęła planować obalenie republiki, zamiast ją kontrolować.

Lewicowi socjaliści z PSOE zaczęli działać. Julio Álvarez del Vayo mówił o „przekształceniu Hiszpanii” w republikę socjalistyczną we współpracy ze Związkiem Radzieckim”. Francisco Largo Caballero oświadczył, że „zorganizowany proletariat poniesie wszystko przed sobą i zniszczy wszystko, aż osiągniemy nasz cel”. Kraj szybko pogrążył się w anarchii. Nawet zagorzały socjalista Indalecio Prieto na wiecu partyjnym w Cuenca w maju 1936 r. skarżył się: „nigdy nie widzieliśmy tak tragicznej panoramy ani tak wielkiego upadku, jak w tej chwili. Za granicą Hiszpania jest klasyfikowana jako niewypłacalna. nie droga do socjalizmu czy komunizmu, ale do rozpaczliwego anarchizmu bez nawet korzyści z wolności”. Rozczarowanie orzeczeniem Azañy wyraził również Miguel de Unamuno , republikanin i jeden z najbardziej szanowanych hiszpańskich intelektualistów, który w czerwcu 1936 roku powiedział reporterowi, który opublikował swoje oświadczenie w El Adelanto, że prezydent Manuel Azaña powinien popełnić samobójstwo „jako akt patriotyczny ”.

Według Stanleya Payne'a do lipca 1936 r. sytuacja w Hiszpanii znacznie się pogorszyła. Hiszpańscy komentatorzy mówili o chaosie i przygotowaniach do rewolucji, zagraniczni dyplomaci przygotowywali się na możliwość rewolucji, a wśród zagrożonych rozwinęło się zainteresowanie faszyzmem. Payne stwierdza, że ​​do lipca 1936 roku:

„Częste jawne łamanie prawa, napaści na mienie i przemoc polityczna w Hiszpanii były bez precedensu dla nowoczesnego kraju europejskiego, który nie przechodzi całkowitej rewolucji. Obejmowały one masowe, czasem gwałtowne i destrukcyjne fale strajków, nielegalne zajmowanie na dużą skalę gruntów rolnych w południe, fala podpaleń i niszczenia mienia, arbitralne zamykanie szkół katolickich, konfiskata kościołów i mienia katolickiego na niektórych obszarach, powszechna cenzura, tysiące arbitralnych aresztowań, praktycznie bezkarność członków partii Frontu Ludowego za przestępstwa, manipulacje i upolitycznienie wymiaru sprawiedliwości, arbitralne rozwiązanie organizacji prawicowych, przymusowe wybory w Cuenca i Granadzie, które wykluczyły wszelką opozycję, działalność wywrotową sił bezpieczeństwa i znaczny wzrost przemocy politycznej, w wyniku której zginęło ponad trzysta osób. zostały przymusowo przejęte, zadekretowane przez rząd w większości kraju ra później niż w drodze jakichkolwiek wyborów, mieli tendencję do przymusu podobnego do władz lokalnych przejętych przez włoskich faszystów w północnych Włoszech latem 1922 roku. Jednak na początku lipca centrowa i prawicowa opozycja w Hiszpanii pozostała podzielona i bezsilna. ”.

Laia Balcells zauważa, że ​​polaryzacja w Hiszpanii tuż przed zamachem stanu była tak intensywna, że ​​fizyczne konfrontacje między lewicowcami a prawicowcami były rutynowym zjawiskiem w większości miejscowości; Sześć dni przed zamachem doszło do zamieszek między nimi w prowincji Teruel. Balcells zauważa, że ​​hiszpańskie społeczeństwo było tak podzielone według linii lewicowo-prawicowych, że mnich Hilari Raguer stwierdził, że w jego parafii, zamiast bawić się w „gliniarzy i złodziei”, dzieci czasami bawią się w „lewicowców i prawicowców”. W ciągu pierwszego miesiąca rządów Frontu Ludowego prawie jedna czwarta gubernatorów prowincji została usunięta z powodu niemożności zapobieżenia strajkom lub ich kontrolowania, nielegalnej okupacji ziemi, przemocy politycznej i podpaleń. Rząd Frontu Ludowego częściej prześladował prawicowców za przemoc niż lewicowców, którzy popełnili podobne czyny. Azańa wahał się, czy użyć armii do strzelania lub powstrzymywania buntowników lub protestujących, ponieważ wielu z nich popierało jego koalicję. Z drugiej strony niechętnie rozbrajał wojsko, ponieważ wierzył, że potrzebuje ich do powstrzymania powstań ze skrajnej lewicy. Nielegalna okupacja ziemi stała się powszechna – biedni dzierżawcy wiedzieli, że rząd nie jest skłonny ich powstrzymać. Do kwietnia 1936 r. prawie 100 tys. chłopów przywłaszczyło sobie 400 tys. hektarów ziemi i być może nawet milion hektarów przed wybuchem wojny domowej; dla porównania reforma rolna z lat 1931-33 przyznała tylko 6 tys. chłopów 45 tys. ha. Tyle samo strajków miało miejsce między kwietniem a lipcem, co miało miejsce w całym 1931 roku. Robotnicy coraz częściej domagali się mniejszej pracy i wyższych zarobków. „Przestępstwa społeczne” – odmowa płacenia za towary i czynsz – stawały się coraz bardziej powszechne wśród robotników, zwłaszcza w Madrycie. W niektórych przypadkach odbywało się to w towarzystwie uzbrojonych bojowników. Konserwatyści, klasa średnia, biznesmeni i właściciele ziemscy przekonali się, że rewolucja już się rozpoczęła.

Premier Santiago Casares Quiroga zignorował ostrzeżenia o spisku wojskowym z udziałem kilku generałów, którzy zdecydowali, że trzeba zmienić rząd, aby zapobiec rozpadowi Hiszpanii. Obie strony przekonały się, że zdobycie władzy przez drugą stronę będzie dyskryminować ich członków i usiłować stłumić ich organizacje polityczne.

Przewrót wojskowy

Tła

Wkrótce po zwycięstwie Frontu Ludowego w wyborach w 1936 r. różne grupy oficerów, zarówno aktywnych, jak i emerytowanych, zebrały się, aby rozpocząć dyskusję nad perspektywą zamachu stanu. Dopiero pod koniec kwietnia generał Emilio Mola wyłoni się na przywódcę narodowej sieci konspiracyjnej. Rząd republikański podjął działania w celu usunięcia podejrzanych generałów z wpływowych stanowisk. Franco został zwolniony ze stanowiska szefa sztabu i przeniesiony do dowództwa Wysp Kanaryjskich . Manuel Goded Llopis został usunięty ze stanowiska generalnego inspektora i został generałem Balearów . Emilio Mola został przeniesiony z dowódcy Armii Afryki na dowódcę wojskowego Pampeluny w Nawarrze . To jednak pozwoliło Mola pokierować powstaniem na kontynencie. Generał José Sanjurjo został figurantem operacji i pomógł osiągnąć porozumienie z karlistami. Mola był głównym planistą i zastępcą dowódcy. José Antonio Primo de Rivera został osadzony w więzieniu w połowie marca w celu ograniczenia Falangi. Jednak działania rządu nie były tak dokładne, jak mogłyby być, a ostrzeżenia Dyrektora Bezpieczeństwa i innych osobistości nie zostały uwzględnione.

i jako na wpół pluralistyczny reżim autorytarny, a nie totalitarna dyktatura faszystowska. Pierwotny rząd byłby całkowicie wojskowym „Katalogiem”, który stworzyłby „silne i zdyscyplinowane państwo”. Generał Sanjurjo byłby szefem tego nowego reżimu, ponieważ był powszechnie lubiany i szanowany w wojsku, chociaż jego pozycja byłaby w dużej mierze symboliczna z powodu braku talentu politycznego. Konstytucja z 1931 r. zostałaby zawieszona i zastąpiona nowym „parlamentem konstytucyjnym”, który zostałby wybrany przez nowy politycznie oczyszczony elektorat, który głosowałby w kwestii republika kontra monarchia. Pozostałyby pewne elementy liberalne, takie jak rozdział kościoła i państwa oraz wolność wyznania. Kwestie agrarne byłyby rozwiązywane przez komisarzy regionalnych na podstawie małych gospodarstw, ale zbiorowa uprawa byłaby dozwolona w pewnych okolicznościach. Ustawodawstwo sprzed lutego 1936 r. będzie przestrzegane. Do zniszczenia sprzeciwu wobec zamachu stanu potrzebna byłaby przemoc, choć wydaje się, że Mola nie przewidywał masowych okrucieństw i represji, które ostatecznie ujawnią się podczas wojny domowej. Dla Moli szczególne znaczenie miało to, by rewolta była w swej istocie sprawą wojskową, która nie byłaby przedmiotem partykularnych interesów, a zamach stanu uczyniłby z sił zbrojnych podstawę nowego państwa. Jednak rozdział Kościoła i państwa został zapomniany, gdy konflikt przybrał wymiar wojny religijnej, a władze wojskowe coraz bardziej zdawały się na Kościół i wyrażanie katolickich sentymentów. Jednak program Moli był niejasny i był tylko szkicem, a wśród coupistów pojawiły się nieporozumienia dotyczące ich wizji Hiszpanii.

. Samolot poleciał na Wyspy Kanaryjskie 11 lipca, a Franco przyleciał do Maroka 19 lipca. Według Stanleya Payne'a, Franco zaproponowano to stanowisko, ponieważ plany Moli dotyczące przewrotu stawały się coraz bardziej złożone i nie wyglądało na to, że będzie tak szybki, jak miał nadzieję, zamiast tego prawdopodobnie zamieni się w miniaturową wojnę domową, która potrwa kilka tygodni. Mola doszedł więc do wniosku, że wojska w Hiszpanii są niewystarczające do tego zadania i że konieczne będzie użycie elitarnych jednostek z Afryki Północnej, co Franco zawsze uważał za konieczne.

12 lipca 1936 r. Falangiści w Madrycie zabili policjanta porucznika José Castillo z Guardia de Asalto (Gwardia Szturmowa). Castillo był członkiem partii socjalistycznej, który między innymi szkolił młodzież UGT. Castillo dowodził Gwardią Szturmową, która brutalnie stłumiła zamieszki po pogrzebie porucznika Guardia Civil Anastasio de los Reyes. (Los Reyes został zastrzelony przez anarchistów 14 kwietnia podczas parady wojskowej upamiętniającej pięć lat istnienia Republiki).

konkluduje, że Condés zamierzał aresztować Sotelo i że Cuenca działał z własnej inicjatywy, chociaż przyznaje, że inne źródła kwestionują to ustalenie.

Nastąpiły masowe represje. Zabójstwo Calvo Sotelo z udziałem policji wzbudziło podejrzenia i silne reakcje prawicowych przeciwników rządu. Choć nacjonalistyczni generałowie planowali już powstanie, wydarzenie to było katalizatorem i publicznym usprawiedliwieniem zamachu stanu. Stanley Payne twierdzi, że przed tymi wydarzeniami idea buntu oficerów armii przeciwko rządowi osłabła; Mola oszacował, że tylko 12% oficerów rzetelnie poparło zamach stanu i w pewnym momencie rozważał ucieczkę z kraju z obawy, że został już skompromitowany i musiał zostać przekonany przez swoich współspiskowców. Jednak porwanie i morderstwo Sotelo przekształciło „utykający spisek” w bunt, który może wywołać wojnę domową. Samowolne użycie przez państwo śmiertelnej siły i brak działań przeciwko napastnikom doprowadziły do ​​publicznej dezaprobaty rządu. Nie podjęto żadnych skutecznych działań karnych, sądowych, a nawet dochodzeniowych; Payne wskazuje na możliwe weto socjalistów w rządzie, którzy chronili zabójców, którzy zostali wyciągnięci z ich szeregów. Morderstwo przewodniczącego parlamentu przez policję państwową było bezprecedensowe, a przekonanie, że państwo przestało być neutralne i skuteczne w swoich obowiązkach, zachęcało ważne sektory prawa do przyłączenia się do buntu. W ciągu kilku godzin od dowiedzenia się o morderstwie i reakcji Franco zmienił zdanie na temat buntu i wysłał wiadomość do Moli, aby pokazać swoje zdecydowane zaangażowanie.

Socjaliści i komuniści, kierowani przez Indalecio Prieto , zażądali, by broń została rozdana ludziom przed przejęciem władzy przez wojsko. Premier wahał się.

Początek zamachu stanu

Ogólna mapa hiszpańskiej wojny domowej (1936-39). Klucz

Czas powstania ustalono na 17 lipca o godzinie 17:01, na co zgodził się przywódca karlistów Manuel Fal Conde . Jednak termin został zmieniony-mężczyźni w Maroku protektoratu miały wzrosnąć o 05:00 w dniu 18 lipca, a tych w Hiszpanii właściwy dzień później tak, że kontrola hiszpańskim Maroku można osiągnąć i siły odsyłane do Półwyspu Iberyjskiego do zbiegają się z powstaniami tam. Powstanie miało być szybkim zamachem stanu, ale rząd zachował kontrolę nad większością kraju.

Kontrola nad hiszpańskim Marokiem była prawie pewna. Plan odkryto w Maroku 17 lipca, co skłoniło spiskowców do jego natychmiastowego wdrożenia. Napotkano niewielki opór. Rebelianci zastrzelili 189 osób. Goded i Franco natychmiast przejęli kontrolę nad wyspami, do których zostali przydzieleni. 18 lipca Casares Quiroga odrzucił ofertę pomocy ze strony CNT i Unión General de Trabajadores (UGT), co doprowadziło grupy do ogłoszenia strajku generalnego – w efekcie mobilizacji. Otworzyli skrytki z bronią, niektóre zakopali od powstania w 1934 roku, i utworzyli milicje. Paramilitarne siły bezpieczeństwa często czekały na wynik działań milicji przed przyłączeniem się lub stłumieniem buntu. Szybka akcja rebeliantów lub milicji anarchistycznych często wystarczała, aby zadecydować o losie miasta. Generał Gonzalo Queipo de Llano zabezpieczył Sewillę dla rebeliantów, aresztując wielu innych oficerów.

Wynik

Rebelianci nie zdobyli żadnych większych miast, z wyjątkiem Sewilli , która stanowiła punkt lądowania dla afrykańskich oddziałów Franco, oraz głównie konserwatywnych i katolickich obszarów Starej Kastylii i León , które szybko upadły. Z pomocą pierwszych oddziałów z Afryki zajęli Kadyks .

Rząd zachował kontrolę nad Malagą , Jaén i Almerią . W Madrycie rebelianci zostali osaczeni w oblężeniu Cuartel de la Montaña , które zakończyło się znacznym rozlewem krwi. Przywódcę republikanów Casares Quiroga zastąpił José Giral , który nakazał dystrybucję broni wśród ludności cywilnej. Ułatwiło to pokonanie powstania armii w głównych ośrodkach przemysłowych, w tym w Madrycie, Barcelonie i Walencji , ale pozwoliło anarchistom przejąć kontrolę nad Barceloną wraz z dużymi połaciami Aragonii i Katalonii. Generał Goded poddał się w Barcelonie, a później został skazany na śmierć. Ostatecznie rząd republikański kontrolował prawie całe wschodnie wybrzeże i centralny obszar wokół Madrytu, a także większość Asturii , Kantabrii i część Kraju Basków na północy.

Hugh Thomas zasugerował, że wojna domowa mogłaby zakończyć się na korzyść którejkolwiek ze stron niemal natychmiast, gdyby pewne decyzje zostały podjęte podczas pierwszego zamachu stanu. Thomas twierdzi, że gdyby rząd podjął kroki w celu uzbrojenia robotników, prawdopodobnie bardzo szybko zmiażdżyłby zamach. I odwrotnie, gdyby zamach stanu wybuchł w całej Hiszpanii 18-go, a nie został opóźniony, mógłby zatriumfować 22-go. Podczas gdy milicje, które stanęły na spotkanie rebeliantów, często były niewyszkolone i słabo uzbrojone (posiadały jedynie niewielką liczbę pistoletów, strzelb i dynamitu), to było to równoważone faktem, że bunt nie był powszechny. Ponadto Falangiści i karliści sami często nie byli szczególnie potężnymi wojownikami. Jednak wystarczająco dużo oficerów i żołnierzy przyłączyło się do zamachu stanu, aby zapobiec jego szybkiemu zmiażdżeniu.

Rebelianci nazwali siebie Nacionales , co zwykle tłumaczy się jako „nacjonaliści”, chociaż to pierwsze sugeruje raczej „prawdziwych Hiszpanów” niż sprawę nacjonalistyczną . Rezultatem zamachu stanu była nacjonalistyczna strefa kontroli obejmująca 11 milionów z 25-milionowej populacji Hiszpanii. Nacjonaliści uzyskali poparcie około połowy hiszpańskiej armii terytorialnej, około 60 000 ludzi, do których dołączyła Armia Afrykańska, składająca się z 35 000 ludzi, i prawie połowa hiszpańskich wojskowych sił policyjnych, Gwardii Szturmowej, Gwardii Cywilnej i z Carabineers . Republikanie kontrolowali mniej niż połowę karabinów i około jednej trzeciej zarówno karabinów maszynowych, jak i artylerii.

Hiszpańska Armia Republikańska miała zaledwie 18 czołgów o wystarczająco nowoczesnej konstrukcji, a nacjonaliści przejęli kontrolę nad 10. Potencjał marynarki był nierówny, Republikanie zachowali przewagę liczebną, ale z najlepszymi dowódcami Marynarki Wojennej i dwoma najnowocześniejszymi okrętami, ciężkimi krążowniki Canarias — schwytane w stoczni Ferrol — i Baleary pod kontrolą nacjonalistów. Hiszpański republikanin Navy cierpiał z tymi samymi problemami jak wielu oficerów-zdezerterował lub został zabity po próbuje to zrobić. Rząd zachował dwie trzecie zdolności w zakresie lotnictwa, jednak całe republikańskie siły powietrzne były bardzo przestarzałe.

Kombatanci

Limity wiekowe poboru republikanów i nacjonalistów

Wojna została rzucona przez sympatyków republikanów jako walkę między tyranią a wolnością, a przez zwolenników nacjonalistów jako komunistyczne i anarchistyczne czerwone hordy przeciwko cywilizacji chrześcijańskiej. Nacjonaliści twierdzili również, że zapewniają bezpieczeństwo i kierunek w nierządzonym i pozbawionym prawa kraju. Hiszpańska polityka, zwłaszcza na lewicy, była dość rozdrobniona: z jednej strony socjaliści i komuniści popierali republikę, ale z drugiej w czasie republiki anarchiści mieli mieszane poglądy, chociaż obie główne grupy sprzeciwiały się nacjonalistom podczas wojny domowej; ci drudzy, przeciwnie, byli zjednoczeni żarliwą opozycją wobec rządu republikańskiego i prezentowali bardziej jednolity front.

Przewrót podzielił siły zbrojne dość równomiernie. Jedno z historycznych szacunków sugeruje, że około 87 000 żołnierzy było lojalnych wobec rządu, a około 77 000 dołączyło do rebeliantów, chociaż niektórzy historycy sugerują, że liczba nacjonalistów powinna zostać zrewidowana w górę i prawdopodobnie wyniosła około 95 000.

W ciągu pierwszych kilku miesięcy do obu armii dołączyli licznie ochotnicy, nacjonaliści – około 100 tysięcy ludzi, a republikanie – około 120 tysięcy. Od sierpnia obie strony uruchomiły własne plany poboru o podobnej skali, co zaowocowało dalszym masowym wzrostem ich armii. Wreszcie, w ostatnich miesiącach 1936 r. przybyły obce wojska, do republikanów dołączyły brygady międzynarodowe, do nacjonalistów dołączyły włoski CTV, niemiecki Legion Kondor i portugalski Viriatos. W rezultacie w kwietniu 1937 r. w szeregach republikańskich było około 360 000 żołnierzy, a w szeregach nacjonalistycznych około 290 000.

Siły republikańskie podczas bitwy pod Irun w 1936 r.

Armie rosły. Głównym źródłem siły roboczej był pobór do wojska; obie strony kontynuowały i rozszerzyły swoje plany, nacjonaliści bardziej agresywnie kreślili, i niewiele zostało miejsca na wolontariat. Cudzoziemcy w niewielkim stopniu przyczynili się do dalszego wzrostu; po stronie nacjonalistów Włosi zmniejszyli swoje zaangażowanie, po stronie republikańskiej napływ nowych interbrygadistów nie pokrył strat na froncie. Na przełomie 1937/1938 każda armia liczyła około 700 tys.

Przez cały 1938 r. głównym, jeśli nie wyłącznym źródłem nowych ludzi, był pobór; na tym etapie bardziej agresywnie poborowi byli republikanie, a tylko 47% ich kombatantów było w wieku odpowiadającym nacjonalistycznemu limitowi wieku poboru. Tuż przed bitwą o Ebro Republikanie osiągnęli swój rekord wszech czasów, nieco powyżej 800 000; jednak nacjonaliści liczyli 880 000. Bitwa nad Ebro, upadek Katalonii i zapadająca się dyscyplina spowodowały ogromne kurczenie się wojsk republikańskich. Pod koniec lutego 1939 r. ich armia liczyła 400 tys. w porównaniu z ponad dwukrotnie większą liczbą nacjonalistów. W momencie ostatecznego zwycięstwa nacjonaliści dowodzili ponad 900 000 żołnierzy.

Całkowita liczba Hiszpanów służących w siłach republikańskich została oficjalnie podana jako 917 000; późniejsza praca naukowa oszacowała tę liczbę na „znacznie ponad 1 milion mężczyzn”, chociaż wcześniejsze badania wskazywały na 1,75 mln Republikanów (w tym nie-Hiszpanów). Całkowita liczba Hiszpanów służących w jednostkach nacjonalistycznych szacowana jest na „prawie 1 milion mężczyzn”, chociaż wcześniejsze prace wskazywały na 1,26 mln nacjonalistów (w tym nie-Hiszpanów).

Republikanie

Flagi Frontu Ludowego (po lewej) i CNT /FAI (po prawej). Hasłem anarchistów CNT/FAI było „ Ni dios, ni estado, ni patrón
(„Ani bóg, ani państwo, ani szef”), rozpowszechnione przez hiszpańskich anarchistów od 1910 roku.

Tylko dwa kraje otwarcie iw pełni poparły republikę: rząd meksykański i ZSRR. Od nich, zwłaszcza ZSRR, Rzeczpospolita otrzymała wsparcie dyplomatyczne, ochotników, broń i pojazdy. Inne kraje pozostały neutralne; neutralność ta spotkała się z poważnym sprzeciwem sympatyków w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii oraz w mniejszym stopniu w innych krajach europejskich i marksistów na całym świecie. Doprowadziło to do powstania Brygad Międzynarodowych , tysięcy cudzoziemców wszystkich narodowości, którzy dobrowolnie udali się do Hiszpanii, aby pomóc Republice w walce; miały duży wpływ na morale, ale militarnie nie miały większego znaczenia.

Manuel Azaña był intelektualnym przywódcą II Republiki i przywódcą strony republikańskiej przez większość wojny domowej.

Zwolennicy Republiki w Hiszpanii wahali się od centrystów, którzy popierali umiarkowanie kapitalistyczną demokrację liberalną, do rewolucyjnych anarchistów, którzy sprzeciwiali się Republice, ale stanęli po jej stronie przeciwko siłom zamachu stanu. Ich baza była głównie świecka i miejska, ale obejmowała także chłopów bez ziemi i była szczególnie silna w regionach przemysłowych, takich jak Asturia , Kraj Basków i Katalonia .

Ta frakcja była różnie nazywana przez zwolenników „lojalistami”, „Republikanami”, „Frontem Ludowym” lub „rządem” przez wszystkie partie; i/lub los rojos „The Reds” przez swoich przeciwników. Republikanie byli wspierani przez robotników miejskich, robotników rolnych i część klasy średniej.

Republikańscy ochotnicy w Teruel , 1936

Konserwatywny, silnie katolicki kraj Basków, wraz z katolicką Galicją i bardziej lewicową Katalonią, dążył do autonomii lub niezależności od rządu centralnego Madrytu. Rząd republikański dopuszczał możliwość samorządności dla dwóch regionów, których siły zostały zebrane w ramach Ludowej Armii Republikańskiej ( Ejército Popular Republicano lub EPR), która po październiku 1936 r. została zreorganizowana w mieszane brygady .

Po stronie republikańskiej walczyło kilka znanych osób, takich jak angielski powieściopisarz George Orwell (który napisał Homage to Catalonia (1938), opis swoich doświadczeń wojennych) i kanadyjski torakochirurg Norman Bethune , który opracował mobilną krew usługi transfuzji dla operacji pierwszej linii. Simone Weil na chwilę dołączyła do anarchistycznych kolumn Buenaventura Durruti, chociaż współbojownicy obawiali się, że może przypadkowo ich zastrzelić, ponieważ była krótkowzroczna, i starali się unikać zabierania jej na misje. Według relacji jej biografki Simone Petrement, Weil została ewakuowana z frontu po kilku tygodniach z powodu obrażeń odniesionych w wypadku przy kuchni.

Nacjonaliści

i monarchiści. Ich przywódcy mieli na ogół bogatsze, bardziej konserwatywne, monarchistyczne, ziemiańskie pochodzenie.

Bok Nacjonalistyczna obejmował karlistów i Alfonsists , hiszpańskich nacjonalistów faszystowską Falangi, a większość konserwatystów i liberałów monarchistycznych. Praktycznie wszystkie grupy nacjonalistyczne miały silne przekonania katolickie i wspierały rodzime duchowieństwo hiszpańskie. Obywatele obejmowały większość duchowieństwa katolickiego i praktykujących (poza regionem Basków), ważne elementy armii, większość wielkich właścicieli ziemskich i wielu biznesmenów. Baza nacjonalistyczna składała się w dużej mierze z klasy średniej, konserwatywnych drobnych rolników z Północy i ogólnie katolików. Poparcie katolickie stało się szczególnie wyraźne w wyniku palenia kościołów i zabijania księży w większości stref lewicowych w ciągu pierwszych sześciu miesięcy wojny. W połowie 1937 r. Kościół katolicki udzielił oficjalnego błogosławieństwa reżimowi Franco; gorliwość religijna była głównym źródłem emocjonalnego wsparcia dla nacjonalistów podczas wojny domowej. Michael Seidmann donosi, że pobożni katolicy, tacy jak seminarzyści, często zgłaszali się na ochotnika do walki i nieproporcjonalnie ginęli na wojnie. Wyznanie katolickie oczyściło żołnierzy z wątpliwości moralnych i zwiększyło zdolności bojowe; Gazety republikańskie opisywały księży nacjonalistycznych jako zaciekłych w bitwie, a Indalecio Prieto zauważył, że wrogiem, którego najbardziej się obawiał, była „ requeté, która właśnie otrzymała komunię”.

Jednym z głównych motywów prawicowców była walka z antyklerykalizmem republikańskiego reżimu i obrona Kościoła katolickiego , który stał się celem przeciwników, w tym republikanów, obwiniających tę instytucję o bolączki kraju. Kościół sprzeciwiał się wielu reformom republikanów, które zostały wzmocnione przez hiszpańską konstytucję z 1931 roku. Artykuły 24 i 26 konstytucji z 1931 roku zakazały Towarzystwa Jezusowego . Ta proskrypcja głęboko obraziła wielu konserwatystów. Rewolucja w strefie republikańskiej na początku wojny, w której zginęło 7000 duchownych i tysiące świeckich, pogłębiła katolickie poparcie dla nacjonalistów.

popełnione okrucieństwa i armii przeprowadzane podsumowania egzekucje lewicowców. Represje w następstwie były brutalne, a więźniowie byli torturowani.

Marokański Fuerzas Regulares Indígenas przyłączył się do buntu i odegrał znaczącą rolę w wojnie domowej.

Chociaż często zakłada się, że nacjonaliści przyciągnęli większość oficerów wojskowych, jest to nieco uproszczona analiza. Armia hiszpańska miała własne dywizje wewnętrzne i wieloletnie rozłamy. Oficerami popierającymi zamach stanu byli na ogół africanistas (mężczyźni, którzy walczyli w Afryce Północnej w latach 1909-1923), podczas gdy ci, którzy pozostali lojalni, zwykle byli półwysepami (mężczyznami, którzy w tym okresie pozostali w Hiszpanii). Stało się tak, ponieważ podczas kampanii w Afryce Północnej w Hiszpanii tradycyjny awans na podstawie starszeństwa został zawieszony na rzecz awansu na podstawie zasług poprzez bohaterstwo na polu bitwy. Zwykle przynosiło to korzyści młodszym oficerom rozpoczynającym karierę, jak tylko mogli, podczas gdy starsi oficerowie mieli zobowiązania rodzinne, co utrudniało im rozmieszczenie w Afryce Północnej. Oficerowie w frontowym korpusie bojowym (głównie piechota i kawaleria) mieli przewagę nad oficerami z korpusu technicznego (artylerii, inżynierii itp.), ponieważ mieli większe szanse na zademonstrowanie wymaganego bohaterstwa na polu bitwy i tradycyjnie cieszyli się awansem ze starszeństwa. W półwyspiarze pretensję widząc africanistas szybko przeskoczyć przez szeregi, a africanistas same były postrzegane jako bunczuczne i arogancki, dalszego tankowania urazy. Tak więc, kiedy doszło do zamachu stanu, oficerowie, którzy przyłączyli się do buntu, zwłaszcza od rangi Franco w dół, byli często afrykanistami , podczas gdy wyżsi oficerowie i ci na stanowiskach poza frontem mieli tendencję do sprzeciwiania się temu (chociaż niewielka liczba starszych afrykanistów sprzeciwiała się puczowi jako dobrze). Argumentowano również, że oficerowie, którzy pozostali lojalni wobec Republiki, mieli większe szanse na awans i faworyzowanie przez reżim republikański (np. ci z jednostek Lotnictwa i Gwardii Szturmowej). Tak więc, choć często uważa się to za „bunt generałów”, nie jest to poprawne. Spośród osiemnastu generałów dywizji tylko czterech zbuntowało się (z czterech generałów dywizji bez stanowisk dwóch zbuntowało się, a dwóch pozostało lojalnych). Czternastu z pięćdziesięciu sześciu generałów brygady zbuntowało się. Rebelianci mieli tendencję do czerpania z niższych rangą oficerów. Spośród około 15 301 oficerów nieco ponad połowa zbuntowała się.

Inne frakcje

Nacjonaliści katalońscy i baskijscy byli podzieleni. Lewicowy Kataloński nacjonaliści po stronie republikanów, a nacjonaliści Konserwatywna Kataloński były znacznie mniej wokal we wspieraniu rządu, ze względu na anty klerykalizm i konfiskat występujących w dziedzinach podlegających jego kontroli. Baskijscy nacjonaliści , zapowiadani przez konserwatywną Baskijską Partię Nacjonalistyczną , umiarkowanie popierali rząd republikański, chociaż niektórzy w Nawarrze stanęli po stronie powstania z tych samych powodów, co konserwatywni Katalończycy. Niezależnie od kwestii religijnych, baskijscy nacjonaliści, którzy w większości byli katolikami, na ogół stanęli po stronie republikanów, chociaż nacjonalistyczna partia baskijska PNV przekazała nacjonalistom plany obrony Bilbao, próbując skrócić czas trwania i liczbę ofiar. oblężenia.

Zaangażowanie zagraniczne

Hiszpańska wojna domowa ujawniła podziały polityczne w całej Europie. Prawica i katolicy poparli nacjonalistów w powstrzymaniu rozprzestrzeniania się bolszewizmu . Na lewicy, obejmującej związki zawodowe, studentów i intelektualistów, wojna stanowiła konieczną bitwę o powstrzymanie szerzenia się faszyzmu. Nastroje antywojenne i pacyfistyczne były silne w wielu krajach, prowadząc do ostrzeżeń, że wojna domowa może przerodzić się w drugą wojnę światową. Pod tym względem wojna była wskaźnikiem rosnącej niestabilności w Europie.

Hiszpańska wojna domowa obejmowała dużą liczbę obywateli spoza Hiszpanii, którzy brali udział w działaniach bojowych i doradczych. Wielka Brytania i Francja przewodziły sojuszowi politycznemu 27 narodów, które zobowiązały się do nieinterwencji , w tym embargo na cały eksport broni do Hiszpanii. Stany Zjednoczone również nieoficjalnie przyjęły stanowisko nieinterwencji, mimo wstrzymania się od przystąpienia do sojuszu (po części ze względu na polityczną izolację polityczną ). Niemcy, Włochy i Związek Radziecki oficjalnie podpisały embargo, ale zignorowały embargo. Próba stłumienia importowanego materiału była w dużej mierze nieskuteczna, a Francja została szczególnie oskarżona o zezwalanie na duże dostawy do wojsk republikańskich. Potajemne działania różnych mocarstw europejskich uważano wówczas za grożące kolejną wojną światową, alarmując elementy antywojenne na całym świecie.

reakcji 'do wojny był pod wpływem strachu przed komunizmem, był niewystarczający, aby zawierają masywny przywóz broni i innych zasobów wojennych przez walczących frakcji. Chociaż powstał Komitet Nieinterwencyjny, jego polityka osiągnęła niewiele, a jego dyrektywy były nieskuteczne.

Wsparcie dla nacjonalistów

Włochy

hiszpańskiego Maroka, w posiadaniu nacjonalistów, oraz brały udział w bombardowaniu przez republikanów Malagi, Walencji i Barcelony. W sumie Włochy dostarczyły nacjonalistom 660 samolotów, 150 czołgów, 800 artylerii, 10 000 karabinów maszynowych i 240 000 karabinów.

Niemcy

Niemiecki oficer z Legionu Condor instruujący żołnierzy piechoty nacjonalistycznej, Ávila
Generał Moscardó pokazuje Heinrichowi Himmlerowi i Karlowi Wolffowi ruiny Alkazaru

Zaangażowanie Niemców rozpoczęło się kilka dni po wybuchu walk w lipcu 1936 roku. Adolf Hitler szybko wysłał potężne jednostki powietrzne i pancerne do pomocy nacjonalistom. Wojna zapewniła niemieckiemu wojsku doświadczenie bojowe z najnowszą technologią. Jednak interwencja stwarzała również ryzyko eskalacji w wojnę światową, na którą Hitler nie był gotowy. Dlatego ograniczył swoją pomoc, a zamiast tego zachęcił Benito Mussoliniego do wysłania dużych jednostek włoskich.

(używane również jako bombowce), które okazały się skuteczne.

Zaangażowanie Niemiec przejawiało się ponadto w przedsięwzięciach takich jak Operacja Ursula , przedsięwzięcie U-bootów ; i składki z Kriegsmarine . Legion stał na czele wielu zwycięstw nacjonalistów, zwłaszcza w walkach powietrznych, podczas gdy Hiszpania stanowiła kolejny poligon niemieckiej taktyki pancernej. Szkolenie, jakie niemieckie jednostki zapewniły siłom nacjonalistycznym, okazałoby się cenne. Pod koniec wojny oddziały niemieckie przeszkoliły prawdopodobnie 56 000 żołnierzy nacjonalistycznych, w tym piechotę, artylerię, lotnictwo i marynarkę wojenną.

Hitler Chciał pomóc Franco na tyle, by zdobyć jego wdzięczność i zapobiec wygranej stronie wspieranej przez Związek Radziecki, ale nie na tyle, by dać Caudillo szybkie zwycięstwo.

W wojnie wzięło udział około 16 000 obywateli niemieckich, z których około 300 zginęło, choć jednorazowo wzięło w nim udział nie więcej niż 10 000 obywateli. Niemiecka pomoc dla nacjonalistów wyniosła około 43 000 000 funtów (215 000 000 dolarów) w cenach z 1939 r., z czego 15,5% przeznaczono na pensje i wydatki, a 21,9% na bezpośrednie dostawy zaopatrzenia do Hiszpanii, podczas gdy 62,6% wydano na Legion Condor. W sumie Niemcy dostarczyły nacjonalistom 600 samolotów i 200 czołgów.

Portugalia

odgrywał ważną rolę w dostarczaniu siły Franco z amunicji i pomocy logistycznej.

Salazar wspierał Francisco Franco i nacjonalistów w ich wojnie przeciwko siłom II Republiki , a także anarchistom i komunistom. Nacjonaliści na początku nie mieli dostępu do portów morskich, więc Portugalia Salazara pomogła im odbierać dostawy uzbrojenia z zagranicy, w tym amunicji, gdy niektórym siłom nacjonalistycznym praktycznie zabrakło amunicji. W związku z tym nacjonaliści nazwali Lizbonę „portem Kastylii”. Później Franco mówił o Salazarze w chwalebnych słowach w wywiadzie dla gazety Le Figaro : „Najbardziej kompletnym mężem stanu, najbardziej godnym szacunku, jakiego znałem, jest Salazar. Uważam go za niezwykłą osobowość ze względu na jego inteligencję, jego zmysłu politycznego i pokory. Jego jedyną wadą jest prawdopodobnie skromność”.

8 września 1936 r. w Lizbonie doszło do buntu marynarki wojennej . Załogi dwóch portugalskich okrętów morskich, NRP Afonso de Albuquerque i NRP Dão , zbuntowały się. Marynarze, związani z Portugalską Partią Komunistyczną , ograniczyli swoich oficerów i próbowali wypłynąć z Lizbony, aby dołączyć do hiszpańskich sił republikańskich walczących w Hiszpanii. Salazar nakazał zniszczenie statków przez ostrzał.

W styczniu 1938 r. Salazar mianował Pedro Teotónio Pereirę specjalnym łącznikiem rządu portugalskiego z rządem Franco, gdzie osiągnął wielki prestiż i wpływy. W kwietniu 1938 roku Pereira oficjalnie został pełnoprawnym ambasadorem Portugalii w Hiszpanii i pozostał na tym stanowisku przez całą II wojnę światową.

Zaledwie kilka dni przed zakończeniem hiszpańskiej wojny domowej, 17 marca 1939 r., Portugalia i Hiszpania podpisały pakt iberyjski , traktat o nieagresji, który zapoczątkował nową fazę w stosunkach iberyjskich. Spotkania między Franco i Salazarem odegrały zasadniczą rolę w tym nowym układzie politycznym. Pakt okazał się decydującym instrumentem w utrzymaniu Półwyspu Iberyjskiego z dala od kontynentalnego systemu Hitlera.

Pomimo dyskretnego bezpośredniego zaangażowania wojskowego – ograniczonego do nieco „półoficjalnego” poparcia, przez autorytarny reżim – zorganizowano ochotnicze siły „Legionu Viriatos”, ale rozwiązano je z powodu niepokojów politycznych. Od 8000 do 12 000 niedoszłych legionistów nadal zgłaszało się na ochotnika, tylko teraz jako część różnych jednostek nacjonalistycznych zamiast zjednoczonych sił. Ze względu na szeroki rozgłos, jaki wcześniej nadano Legionowi Viriatos, ci portugalscy ochotnicy nadal nazywani byli „ Viriatos ”. Portugalia odegrała kluczową rolę w zapewnieniu nacjonalistom umiejętności organizacyjnych i zapewnieniu ze strony iberyjskiego sąsiada Franco i jego sojuszników, że żadna ingerencja nie przeszkodzi w ruchu dostaw skierowanym do sprawy nacjonalistów.

Inni

Konserwatywny rząd Wielkiej Brytanii utrzymywał stanowisko silnej neutralności i był wspierany przez brytyjską elitę i media , podczas gdy lewica mobilizowała pomoc dla Republikanów. Rząd odmówił zezwolenia na transport broni i wysłał okręty wojenne, aby spróbować zatrzymać transport. To było teoretycznie zbrodnia na ochotnika do walki w Hiszpanii, ale o 4000 udał się w każdym razie. Intelektualiści zdecydowanie faworyzowali Republikanów. Wielu odwiedziło Hiszpanię, mając nadzieję na odkrycie autentycznego antyfaszyzmu w praktyce. Mieli niewielki wpływ na rząd i nie mogli zachwiać nastrojem społecznym na rzecz pokoju. Partia Pracy została podzielona, a jej katolicki elementem sprzyjającym nacjonalistów. Oficjalnie poparła bojkot i wyrzuciła frakcję, która domagała się poparcia dla sprawy republikańskiej; ale w końcu wyraziła pewne poparcie dla lojalistów.

Rumuńskim ochotnikom przewodził Ion Moța , zastępca przywódcy Żelaznej Gwardii („Legion Archanioła Michała”), którego grupa siedmiu legionistów odwiedziła Hiszpanię w grudniu 1936 r., by sprzymierzyć swój ruch z nacjonalistami.

Pomimo zakazu udziału w wojnie przez rząd irlandzki, około 600 Irlandczyków, zwolenników irlandzkiego działacza politycznego i współzałożyciela niedawno utworzonej partii politycznej Fine Gael (nieoficjalnie zwanej „Niebieskie Koszule”), Eoina O'Duffy'ego, znanego jako „Brygada Irlandzka” udał się do Hiszpanii, by walczyć u boku Franco. Większość ochotników stanowili katolicy i według O'Duffy'ego zgłosili się na ochotnika do pomocy nacjonalistom w walce z komunizmem.

Według hiszpańskich statystyk, 1052 Jugosłowian zostało zarejestrowanych jako wolontariusze, z czego 48% to Chorwaci, 23% Słoweńcy, 18% Serbowie, 2,3% Czarnogórcy i 1,5% Macedończycy.

Wsparcie dla Republikanów

Brygady Międzynarodowe

Batalion Etkar André Brygad Międzynarodowych

26 lipca, zaledwie osiem dni po rozpoczęciu rewolty, w Pradze odbyła się międzynarodowa konferencja komunistyczna, której celem było przygotowanie planów pomocy rządowi republikańskiemu. Postanowił powołać międzynarodową brygadę liczącą 5000 ludzi i fundusz w wysokości 1 miliarda franków. W tym samym czasie partie komunistyczne na całym świecie szybko rozpoczęły zakrojoną na szeroką skalę kampanię propagandową wspierającą Front Ludowy. Komintern natychmiast wzmocnić swoją działalność wysyłanie do Hiszpanii jej lidera Georgi Dymitrow i Palmiro Togliatti szef Komunistycznej Partii Włoch . Od sierpnia zaczęto wysyłać pomoc z Rosji, ponad jeden statek dziennie przypływał do hiszpańskich portów Morza Śródziemnego z amunicją, karabinami, karabinami maszynowymi, granatami ręcznymi, artylerią i ciężarówkami. Z ładunkiem przybyli radzieccy agenci, technicy, instruktorzy i propagandyści.

w Stanach Zjednoczonych.

Wielu nie-Hiszpanów, często związanych z radykalnymi jednostkami komunistycznymi lub socjalistycznymi, przyłączyło się do Brygad Międzynarodowych , wierząc, że Republika Hiszpańska była na pierwszej linii frontu w wojnie z faszyzmem. Jednostki reprezentowały największy zagraniczny kontyngent walczących za republikanów. Około 40 000 obcokrajowców walczyło z Brygadami, choć nie więcej niż 18 000 było w konflikcie w danym momencie. Twierdzili, że reprezentują 53 narody.

Znaczna liczba ochotników pochodziła z Francji (10 000), nazistowskich Niemiec i Austrii (5 000) oraz Włoch (3 350). Ponad 1000 każdego pochodziło ze Związku Radzieckiego, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Polski , Jugosławii , Czechosłowacji , Węgier i Kanady. Thälmann batalion , grupa Niemców, a Garibaldi batalion , grupa Włochów, wyróżnia ich jednostki w czasie oblężenia Madrytu . Amerykanie walczyli w jednostkach takich jak XV Brygada Międzynarodowa („Abraham Lincoln Brigade”), podczas gdy Kanadyjczycy dołączyli do Batalionu Mackenzie-Papineau .

Polscy ochotnicy w Brygadach Międzynarodowych
”. Niektórzy Chińczycy dołączyli do Brygad; większość z nich ostatecznie wróciła do Chin, ale część trafiła do więzienia lub do francuskich obozów dla uchodźców, a garstka pozostała w Hiszpanii.

związek Radziecki

Przegląd radzieckich opancerzonych wozów bojowych używanych na wyposażeniu Republikańskiej Armii Ludowej podczas hiszpańskiej wojny domowej

Chociaż sekretarz generalny Józef Stalin podpisał Umowę o nieinterweniowaniu , Związek Radziecki złamał embargo Ligi Narodów, zapewniając pomoc materialną siłom republikańskim, stając się ich jedynym źródłem poważnej broni. W przeciwieństwie do Hitlera i Mussoliniego Stalin próbował zrobić to potajemnie. Szacunki dotyczące materiałów dostarczonych przez ZSRR Republikanom wahają się od 634 do 806 samolotów, 331 do 362 czołgów i od 1034 do 1895 sztuk artylerii. Stalin utworzył także sekcję X wojskową Związku Radzieckiego, która kierowała operacją transportu broni, zwaną „ Operacją X” . Pomimo zainteresowania Stalina pomocą Republikanom, jakość broni była niespójna. Wiele dostarczonych karabinów i dział polowych było starych, przestarzałych lub miało ograniczone zastosowanie (niektóre pochodziły z lat 60. XIX wieku), ale czołgi T-26 i BT-5 były nowoczesne i skuteczne w walce. Związek Radziecki dostarczył samoloty, które były w bieżącej służbie własnymi siłami, ale samoloty dostarczone przez Niemcy nacjonalistom okazały się lepsze pod koniec wojny.

Ruch broni z Rosji do Hiszpanii był niezwykle powolny. Wiele przesyłek zaginęło lub dotarło tylko częściowo zgodnie z zatwierdzonymi przesyłkami. Stalin nakazał stoczniowcom włączenie fałszywych pokładów do projektów statków, a podczas pobytu na morzu sowieccy kapitanowie używali oszukańczych flag i schematów malowania, aby uniknąć wykrycia przez nacjonalistów.

ZSRR wysłał do Hiszpanii 2000–3000 doradców wojskowych; podczas gdy sowieckie zaangażowanie wojsk wynosiła mniej niż 500 ludzi na raz, sowieccy ochotnicy często używali sowieckich czołgów i samolotów, szczególnie na początku wojny. Hiszpański dowódca każdej jednostki wojskowej po stronie republikańskiej był obecny z równym rangą „Komisarzem Politycznym”, który reprezentował Moskwę.

Republika zapłaciła za broń sowiecką oficjalnymi rezerwami złota Banku Hiszpanii , z których 176 ton zostało przeniesionych przez Francję, a 510 bezpośrednio do Rosji, która nazywała się złotem moskiewskim .

Ponadto Związek Radziecki nakazał partiom komunistycznym na całym świecie organizować i rekrutować Brygady Międzynarodowe.

Innym znaczącym zaangażowaniem sowieckim była działalność Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ( NKWD ) w republikańskiej straży tylnej. Komunistyczne postacie, w tym Vittorio Vidali („Comandante Contreras”), Iosif Grigulevich , Michaił Kolcow i, co najważniejsze, Aleksandr Michajłowicz Orłow, kierowali operacjami, które obejmowały zabójstwo katalońskiego antystalinowskiego polityka komunistycznego Andrésa Nina , socjalistycznego dziennikarza Marka Reina i niezależnego lewicowy działacz José Robles .

Inne operacje prowadzone przez NKWD to zabójstwo austriackiego członka Międzynarodowej Lewicowej Opozycji i trockisty Kurta Landaua oraz zestrzelenie (w grudniu 1936) francuskiego samolotu, w którym delegat Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża (MKCK) , Georges Henny , przeprowadzane obszerną dokumentację o masakrach Paracuellos do Francji.

W swojej książce Partners in Crime: Faustian Bargain historyk Ian Ona Johnson wyjaśnia, że ​​w latach 20. i 30. (podczas hiszpańskiej wojny domowej) Niemcy i Rosja Sowiecka zawarły partnerstwo skupiające się na współpracy gospodarczej i wojskowej. Doprowadziło to do powstania niemieckich baz wojskowych i obiektów w Rosji. Żaden kraj nie obawiał się przestrzegania warunków traktatu wersalskiego. Samoloty nazistowskie, które zbombardowały republikańskie miasta i miasteczka, takie jak Guernica, zabijając tysiące niewinnych cywilów, były możliwe dzięki sowieckiej Rosji i przywódcom partii komunistycznej. Ta wojskowa wymiana materiałów wojennych trwała do czerwca 1941 r., kiedy Niemcy najechały Rosję Stalina.

Polska

Polska sprzedaż broni do republikańskiej Hiszpanii miała miejsce między wrześniem 1936 a lutym 1939 r. Politycznie Polska nie popierała żadnej ze stron hiszpańskiej wojny domowej, choć z biegiem czasu rząd warszawski coraz bardziej skłaniał się ku nacjonalistom; sprzedaż Republikanom była motywowana wyłącznie interesem ekonomicznym. Ponieważ Polska była związana zobowiązaniami nieinterwencyjnymi , polscy urzędnicy rządowi i wojsko ukrywali sprzedaż jako transakcje handlowe za pośrednictwem międzynarodowych brokerów i skierowane do klientów w różnych krajach, głównie w Ameryce Łacińskiej ; zidentyfikowano 54 przesyłki z Gdańska i Gdyni . Większość sprzętu stanowiła przestarzała i zużyta broń drugorzędnej, choć dostarczono też trochę nowoczesnej broni; wszystkie były o 20-30% zawyżone. Sprzedaż w Polsce wyniosła 40 mln USD i stanowiła około 5-7% ogólnych wydatków wojskowych Republiki, chociaż pod względem ilościowym niektóre kategorie uzbrojenia, takie jak karabiny maszynowe , mogły stanowić 50% wszystkich dostarczonych broni. Polska była po ZSRR drugim największym dostawcą broni dla Rzeczypospolitej. Po ZSRR, Włoszech i Niemczech Polska była czwartym największym dostawcą broni do ogarniętej wojną Hiszpanii.

Grecja

Grecja utrzymywała formalne stosunki dyplomatyczne z Republiką, chociaż dyktatura Metaxasa sympatyzowała z nacjonalistami. Kraj przystąpił do polityki nieinterwencyjnej w sierpniu 1936 r., jednak od samego początku rząd ateński kpił na sprzedaż broni obu stronom. Oficjalnym sprzedawcą był Pyrkal lub Greek Powder and Cartridge Company (GPCC), a kluczową osobą stojącą za transakcją był szef GPCC, Prodromos Bodosakis-Athanasiadis . Spółka częściowo skorzystała z wcześniejszego planu Schachta, niemiecko-greckiej umowy kredytowej, która umożliwiła greckie zakupy od Rheinmetall-Borsig ; niektóre niemieckie produkty zostały później ponownie wywiezione do republikańskiej Hiszpanii. Jednak GPCC sprzedawało również broń własną, ponieważ firma prowadziła szereg fabryk i częściowo dzięki hiszpańskiej sprzedaży stała się największą firmą w Grecji.

Większość greckiej sprzedaży trafiła do Republiki; ze strony Hiszpanów umowy negocjowali Grigori Rosenberg, syn znanego sowieckiego dyplomaty , oraz Maksym José Kahn Mussabaun, przedstawiciel Hiszpanii w konsulacie w Salonikach . Wysyłki wyruszające zazwyczaj z Pireusu , były zakamuflowane na bezludnej wyspie i ze zmienionymi banderami płynęły oficjalnie do portów w Meksyku. Wiadomo, że sprzedaż trwała od sierpnia 1936 r. co najmniej do listopada 1938 r. Dokładna liczba wysyłek nie jest znana, ale pozostała znacząca: do listopada 1937 r. 34 greckie statki uznano za niezgodne z umową o nieinterwencji, a nacjonalistyczna marynarka wojenna przejęła Tylko w 1938 roku 21 statków. Szczegóły sprzedaży nacjonalistom są niejasne, ale wiadomo, że były one znacznie mniejsze.

Całkowita wartość sprzedaży w Grecji jest nieznana. Jeden z autorów twierdzi, że w samym tylko 1937 r. dostawy GPCC wyniosły 10,9 mln USD dla Republikanów i 2,7 mln USD dla Nacjonalistów, a pod koniec 1937 r. Bodosakis podpisał kolejny kontrakt z Republikanami za 2,1 mln GBP (około 10 mln USD), choć nie jest to jasne, czy zakontraktowana amunicja została dostarczona. Sprzedawana broń obejmowała artylerię (m.in. 30 sztuk dział 155 mm), karabiny maszynowe (co najmniej 400), naboje (co najmniej 11 m), bomby (co najmniej 1500) i materiały wybuchowe (co najmniej 38 ton TNT).

Meksyk

W przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych i głównych rządów Ameryki Łacińskiej, takich jak kraje ABC i Peru , rząd meksykański wspierał Republikanów. Meksyk powstrzymał się od przestrzegania francusko-brytyjskich propozycji nieinterwencji i udzielił 2 000 000 dolarów pomocy i pomocy materialnej, która obejmowała 20 000 karabinów i 20 milionów nabojów.

Najważniejszym wkładem Meksyku do Republiki Hiszpańskiej była jego pomoc dyplomatyczna, a także sanktuarium, które naród zorganizował dla republikańskich uchodźców, w tym hiszpańskich intelektualistów i osieroconych dzieci z republikańskich rodzin. Około 50 000 schroniło się, głównie w Mexico City i Morelia , wraz z 300 milionami dolarów w różnych skarbach wciąż będących w posiadaniu lewicy.

Francja

Obawiając się, że może to wywołać wojnę domową we Francji, lewicowy rząd „Frontu Ludowego” we Francji nie wysłał bezpośredniego poparcia dla Republikanów. Premier Francji Léon Blum sympatyzował z republiką, obawiając się, że sukces sił nacjonalistycznych w Hiszpanii doprowadzi do utworzenia sojuszniczego państwa nazistowskich Niemiec i faszystowskich Włoch, sojuszu, który prawie okrąży Francję. Politycy prawicowi sprzeciwili się wszelkiej pomocy i zaatakowali rząd Bluma. W lipcu 1936 r. brytyjscy urzędnicy przekonali Bluma, by nie wysyłał broni do Republikanów, a 27 lipca rząd francuski zadeklarował, że nie wyśle ​​pomocy wojskowej, technologii ani sił wspierających siły republikańskie. Jednak Blum jasno dał do zrozumienia, że ​​Francja zastrzega sobie prawo do udzielenia pomocy, gdyby chciała republiki: „Mogliśmy dostarczyć broń rządowi hiszpańskiemu [Republikanom], prawowitemu rządowi… Nie zrobiliśmy tego, aby nie dać wymówkę tym, którzy byliby kuszeni, by wysłać broń do buntowników [nacjonalistów]”.

wysłała również grupę wyszkolonych pilotów myśliwskich i inżynierów do pomocy Republikanom. Również do 8 września 1936 samoloty mogły swobodnie przechodzić z Francji do Hiszpanii, jeśli były kupowane w innych krajach.

) były wielką pomocą dla sprawy republikańskiej we Francji.

Nawet po tajnym wsparciu Francji dla Republikanów w grudniu 1936 r. możliwość francuskiej interwencji przeciwko nacjonalistom pozostawała poważną możliwością przez całą wojnę. Niemiecki wywiad doniósł Franco i nacjonalistom, że francuska armia angażuje się w otwarte dyskusje na temat interwencji w wojnie poprzez francuską interwencję wojskową w Katalonii i Balearach. W 1938 roku Franco obawiał się natychmiastowej interwencji Francji przeciwko potencjalnemu zwycięstwu nacjonalistów w Hiszpanii poprzez francuską okupację Katalonii, Balearów i hiszpańskiego Maroka.

Przebieg wojny

1936

Mapa przedstawiająca Hiszpanię we wrześniu 1936 roku:
 
 Obszar pod kontrolą nacjonalistów
 
 Obszar pod kontrolą Republikanów
.

, siedziba podzielonych republikańskich sił anarchistów i baskijskich nacjonalistów, zostało zajęte przez żołnierzy nacjonalistycznych.

Republika okazała się nieskuteczna militarnie, opierając się na zdezorganizowanych milicjach rewolucyjnych. Republikański rząd pod przewodnictwem Girala podał się do dymisji 4 września, nie mogąc poradzić sobie z sytuacją, i został zastąpiony przez w większości socjalistyczną organizację pod przewodnictwem Francisco Largo Caballero . Nowe kierownictwo zaczęło ujednolicać dowództwo centralne w strefie republikańskiej. Milicja cywilna często była po prostu cywilami uzbrojeni w co tylko było dostępne. W ten sposób radzili sobie słabo w walce, zwłaszcza przeciwko profesjonalnej armii Afryki uzbrojonej w nowoczesną broń, co ostatecznie przyczyniło się do szybkiego postępu Franco.

Kapitulacja żołnierzy republikańskich w rejonie Somosierra, 1936
Leoneski anarchista Buenaventura Durruti zmarł po tym, jak przybył do Madrytu, aby wzmocnić morale republikanów podczas nieudanego frankistowskiego oblężenia Madrytu. Jego pogrzeb, na czele (na zdjęciu) przez Lluís Companys , prezydent Generalitat Katalonii i Joan Oliver García í , Ministra Sprawiedliwości z Republiki Hiszpańskiej , był w Barcelonie.

Po stronie nacjonalistów Franco został wybrany na głównego dowódcę wojskowego na spotkaniu generałów rangą w Salamance w dniu 21 września, które obecnie nazywa się Generalísimo . Franco odniósł kolejne zwycięstwo 27 września, kiedy jego wojska odniosły oblężenie Alkazaru w Toledo , który od początku buntu był utrzymywany przez nacjonalistyczny garnizon pod dowództwem pułkownika José Moscardó Ituarte , stawiając opór tysiącom oddziałów republikańskich, które całkowicie otoczyły izolowaną ludność. budynek. Na ratunek przybyli Marokańczycy i elementy Legionu Hiszpańskiego. Dwa dni po złagodzeniu oblężenia Franco ogłosił się Caudillo („wódz”, hiszpański odpowiednik włoskiego Duce i niemieckiego Führera – co oznacza „dyrektor”), przymusowo jednocząc różne i różnorodne Falangiści, rojaliści i inne elementy w ramach nacjonalizmu przyczyna. Przejście do Toledo dało Madrytowi czas na przygotowanie obrony, ale zostało okrzyknięte wielkim zwycięstwem propagandowym i osobistym sukcesem Franco. 1 października 1936 generał Franco został potwierdzony jako głowa państwa i armii w Burgos. Podobny dramatyczny sukces nacjonalistów miał miejsce 17 października, kiedy wojska z Galicji odbiły oblężone miasto Oviedo w północnej Hiszpanii.

W październiku wojska frankistowskie rozpoczęły poważną ofensywę w kierunku Madrytu, osiągając go na początku listopada i rozpoczynając poważny atak na miasto 8 listopada. Rząd republikański został zmuszony do przeniesienia się z Madrytu do Walencji, poza strefą walk, w dniu 6 listopada. Jednak atak nacjonalistów na stolicę został odparty w zaciekłych walkach między 8 a 23 listopada. Czynnikiem sprzyjającym skutecznej obronie republikanów była skuteczność 5. pułku, a później przybycie Brygad Międzynarodowych, chociaż w bitwie wzięło udział tylko około 3000 zagranicznych ochotników. Po nieudanej próbie zdobycia stolicy Franco zbombardował ją z powietrza iw ciągu następnych dwóch lat przeprowadził kilka ofensyw, aby spróbować okrążyć Madryt, rozpoczynając trzyletnie oblężenie Madrytu . Druga Bitwa Corunna Droga , nacjonalistą ofensywa na północnym zachodzie, pchnął sił republikańskich z powrotem, ale nie udało się wyizolować Madryt. Bitwa trwała do stycznia.

1937

Mapa przedstawiająca Hiszpanię w październiku 1937 roku:
 
 Obszar pod kontrolą nacjonalistów
 
 Obszar pod kontrolą Republikanów

W styczniu i lutym 1937 r. Franco podjął kolejną próbę zdobycia Madrytu, gdy jego szeregi zostały powiększone przez wojska włoskie i hiszpańskich żołnierzy kolonialnych z Maroka, ale znów się nie powiodły. Battle of Malaga rozpoczęła się w połowie stycznia, a ta ofensywa nacjonalistów w południowo-wschodniej Hiszpanii okaże się katastrofą dla Republikanów, którzy zostali źle zorganizowanych i uzbrojonych. Miasto zostało przejęte przez Franco 8 lutego. Konsolidacja różnych milicji w armię republikańską rozpoczęła się w grudniu 1936 roku. Główny atak nacjonalistów, aby przekroczyć Jaramę i odciąć dostawy do Madrytu drogą do Walencji, nazwany bitwą pod Jaramą , doprowadził do ciężkich strat (6000–20 000) w obie strony. Główny cel operacji nie został osiągnięty, chociaż nacjonaliści zdobyli niewielką część terytorium.

Podobna nacjonalistyczna ofensywa, bitwa pod Guadalajarą , była bardziej znaczącą porażką Franco i jego armii. Było to jedyne nagłośnione zwycięstwo republikanów w tej wojnie. Franco użył wojsk włoskich i taktyki blitzkriegu ; podczas gdy wielu strategów obwiniało Franco o porażkę prawicowców, Niemcy uważali, że to ten pierwszy był winny 5000 ofiar nacjonalistów i utraty cennego sprzętu. Niemieccy stratedzy z powodzeniem argumentowali, że nacjonaliści muszą najpierw skoncentrować się na wrażliwych obszarach.

Ruiny Guerniki

„Wojna na północy” rozpoczęła się w połowie marca kampanią biskajską . Baskowie najbardziej ucierpieli z powodu braku odpowiedniego lotnictwa. 26 kwietnia Legion Condor zbombardował miasto Guernica , zabijając 200–300 osób i powodując znaczne zniszczenia. Zniszczenia miały znaczący wpływ na opinię międzynarodową. Baskowie wycofali się.

W kwietniu i maju odbyły się Dni Majowe , walki między grupami republikańskimi w Katalonii. Spór toczył się między ostatecznie zwycięskim rządem – siłami komunistycznymi i anarchistyczną CNT. Zamieszki podobały się dowództwu nacjonalistów, ale niewiele zrobiono, by wykorzystać dywizje republikańskie. Po upadku Guerniki rząd republikański zaczął z coraz większą skutecznością walczyć. W lipcu wykonał ruch, aby odzyskać Segowię , zmuszając Franco do opóźnienia ataku na front Bilbao, ale tylko na dwa tygodnie. Huesca Offensive udało podobnie.

Mola, zastępca dowódcy Franco, zginął 3 czerwca w wypadku lotniczym. Na początku lipca, pomimo wcześniejszej porażki w bitwie pod Bilbao , rząd rozpoczął silną kontrofensywę na zachód od Madrytu, skupiając się na Brunete . Bitwa pod Brunete była jednak znacząca porażka dla Republiki, który stracił wiele ze swoich najwybitniejszych żołnierzy. Ofensywa doprowadziła do zaliczki o 50 kilometrów kwadratowych (19 ²) i pozostawiła 25.000 republikanów.

. Franco skutecznie wygrał na północy. Pod koniec listopada, gdy wojska Franco zbliżały się do Walencji, rząd musiał ponownie przenieść się, tym razem do Barcelony.

1938

Mapa przedstawiająca Hiszpanię w lipcu 1938 roku:
 
 Obszar pod kontrolą nacjonalistów
 
 Obszar pod kontrolą Republikanów
był ważnym konfrontacji. Miasto, które wcześniej należało do nacjonalistów, zostało w styczniu zdobyte przez republikanów. Wojska frankistowskie rozpoczęły ofensywę i odzyskały miasto do 22 lutego, ale Franco był zmuszony polegać w dużym stopniu na niemieckim i włoskim wsparciu lotniczym.

7 marca nacjonaliści rozpoczęli ofensywę aragońską , a 14 kwietnia przebili się na Morze Śródziemne, przecinając na pół część Hiszpanii, którą zajmowali Republikanie. Rząd republikański próbował w maju zabiegać o pokój, ale Franco zażądał bezwarunkowej kapitulacji, a wojna szalała. W lipcu armia nacjonalistyczna parła na południe od Teruel i na południe wzdłuż wybrzeża w kierunku stolicy Republiki w Walencji, ale została zatrzymana w ciężkich walkach wzdłuż linii XYZ , systemu fortyfikacji broniących Walencji.

.

1939

Mapa przedstawiająca Hiszpanię w lutym 1939 roku:
 
 Obszar pod kontrolą nacjonalistów
 
 Obszar pod kontrolą Republikanów

Wojska Franco podbiły Katalonię w burzliwej kampanii w ciągu pierwszych dwóch miesięcy 1939 roku. Tarragona padła 15 stycznia, następnie Barcelona 26 stycznia i Girona 2 lutego. 27 lutego Wielka Brytania i Francja uznały reżim Franco.

Dla sił republikańskich pozostał tylko Madryt i kilka innych warowni. 5 marca 1939 r. armia republikańska pod dowództwem pułkownika Segismundo Casado i polityka Juliána Besteiro wystąpiła przeciwko premierowi Juanowi Negrínowi i utworzyła Radę Obrony Narodowej (Consejo Nacional de Defensa lub CND) w celu wynegocjowania porozumienia pokojowego. Negrín uciekł do Francji 6 marca, ale wojska komunistyczne wokół Madrytu powstały przeciwko juntie, rozpoczynając krótką wojnę domową w czasie wojny domowej. Casado pokonał ich i rozpoczął negocjacje pokojowe z nacjonalistami, ale Franco odmówił zaakceptowania czegoś mniej niż bezwarunkowej kapitulacji.

26 marca nacjonaliści rozpoczęli generalną ofensywę, 28 marca nacjonaliści zajęli Madryt, a do 31 marca opanowali całe terytorium Hiszpanii. Franco ogłosił zwycięstwo w przemówieniu radiowym wyemitowanym 1 kwietnia, kiedy poddały się ostatnie siły republikańskie.

Franco przybywa do San Sebastian w 1939 r.

Po zakończeniu wojny doszło do ostrych represji wobec dawnych wrogów Franco. Tysiące Republikanów zostało uwięzionych, a co najmniej 30 000 straconych. Inne szacunki dotyczące tych zgonów wahają się od 50 000 do 200 000, w zależności od tego, które zgony zostały uwzględnione. Wielu innych zostało skierowanych do pracy przymusowej przy budowie kolei, osuszaniu bagien i kopaniu kanałów.

Franco ogłasza koniec wojny, chociaż małe grupy republikanów walczyły dalej.

Setki tysięcy republikanów uciekło za granicę, a około 500 000 uciekło do Francji. Uchodźcy byli zamykani w obozach internowania Trzeciej Republiki Francuskiej, takich jak Camp Gurs czy Camp Vernet , gdzie w nędznych warunkach przebywało 12 000 Republikanów. Pełniąc funkcję konsula w Paryżu, chilijski poeta i polityk Pablo Neruda zorganizował imigrację do Chile 2200 republikańskich emigrantów we Francji za pomocą statku SS  Winnipeg .

zginęło około 5000 Hiszpanów .

w północno-zachodniej Katalonii, ale została pokonana po 10 dniach. Według niektórych badaczy hiszpańska wojna domowa trwała do 1952 roku; do 1939 była to „konwencjonalna wojna domowa”, ale potem przekształciła się w „nieregularną wojnę domową”.

Ewakuacja dzieci

Dzieci przygotowujące się do ewakuacji, niektóre oddają republikańskie pozdrowienie. Republikanie pokazali uniesioną pięść, podczas gdy nacjonaliści oddali cześć Rzymianom .
, znaleźli domy z rodzinami. Większość z nich została repatriowana do Hiszpanii po wojnie, ale pod koniec II wojny światowej w 1945 roku około 250 nadal przebywało w Wielkiej Brytanii. Niektórzy zdecydowali się osiedlić w Wielkiej Brytanii, podczas gdy pozostałe dzieci zostały ostatecznie ewakuowane z powrotem do Hiszpanii.

Finansowanie

jednopesetowa notatka nacjonalistyczna, 1937

Podczas wojny secesyjnej łączne wydatki wojskowe nacjonalistów i republikanów wyniosły około 3,89 miliarda dolarów, średnio 1,44 miliarda dolarów rocznie. Łączne wydatki nacjonalistów szacowane są na 2,04 mld USD, podczas gdy Republikanów osiągnęło ok. 1,85 miliarda dolarów. Dla porównania, w latach 1936–1938 francuskie wydatki wojskowe wyniosły 0,87 mld dolarów, włoskie 2,64 mld, a brytyjskie 4,13 mld. Podobnie jak w połowie lat 30. hiszpański PKB był znacznie mniejszy niż włoski, francuski czy brytyjski, tak jak w II RP roczny budżet na obronę i bezpieczeństwo wynosił zwykle około 0,13 mld USD (całkowite roczne wydatki rządowe były bliskie 0,65 mld USD). wydatki wojskowe w czasie wojny spowodowały ogromne obciążenie dla hiszpańskiej gospodarki. Finansowanie wojny stanowiło ogromne wyzwanie zarówno dla nacjonalistów, jak i republikanów.

Obie walczące strony stosowały podobne strategie finansowe; w obu przypadkach kreacja pieniądza, a nie nowe podatki lub emisja długu, była kluczem do finansowania wojny.

Obie strony polegały głównie na zasobach krajowych; w przypadku nacjonalistów stanowiły one 63% ogólnych wydatków (1,28 mld USD), aw przypadku Republikanów 59% (1,09 mld USD). W strefie nacjonalistycznej kreacja pieniądza odpowiadała za około 69% zasobów krajowych, podczas gdy w strefie republikańskiej odpowiednia liczba wynosiła 60%; odbywało się to głównie za pomocą zaliczek, kredytów, pożyczek i sald debetowych poszczególnych banków centralnych. Jednak podczas gdy w strefie nacjonalistycznej rosnący zapas pieniądza był tylko nieznacznie wyższy od tempa wzrostu produkcji, w strefie republikańskiej znacznie przewyższał zmniejszające się wskaźniki produkcji. W rezultacie, podczas gdy pod koniec wojny inflacja nacjonalistyczna wynosiła 41% w porównaniu z rokiem 1936, inflacja republikańska była trzycyfrowa. Drugim składnikiem zasobów krajowych były dochody fiskalne. W strefie nacjonalistycznej rósł systematycznie iw II połowie 1938 r. wyniósł 214% wartości z II połowy 1936 r. W strefie republikańskiej dochody fiskalne w 1937 r. spadły do ​​około 25% dochodów zarejestrowanych w strefie proporcjonalnej w 1935 r. , ale nieco ożywiony w 1938 r. Żadna ze stron nie przebudowała przedwojennego systemu podatkowego; różnice wynikały z dramatycznych problemów z poborem podatków w strefie republikańskiej oraz z przebiegu wojny, gdyż coraz więcej ludności było rządzone przez nacjonalistów. Mniejszy odsetek środków krajowych pochodził z wywłaszczeń, darowizn lub pożyczek wewnętrznych.

jednopesetowa nota republikańska, 1937

Środki zagraniczne wyniosły 37% w przypadku nacjonalistów (0,76 mld USD) i 41% w przypadku republikanów (0,77 mld USD). Dla nacjonalistów był to głównie kredyt włoski i niemiecki; w przypadku republikanów była to sprzedaż rezerw złota, głównie do ZSRR iw znacznie mniejszej ilości do Francji. Żadna ze stron nie zdecydowała się na zaciąganie pożyczek publicznych i żadna nie unosiła długu na rynkach walutowych.

Autorzy ostatnich badań sugerują, że biorąc pod uwagę, że wydatki nacjonalistów i republikanów były porównywalne, wcześniejsza teoria wskazująca na niewłaściwe zarządzanie zasobami przez Republikanów jest nie do utrzymania. Zamiast tego twierdzą, że Republikanie nie przełożyli swoich zasobów na zwycięstwo militarne, głównie z powodu ograniczeń międzynarodowego porozumienia o nieinterwencji; byli zmuszeni wydawać ceny przekraczające ceny rynkowe i przyjmować towary o niższej jakości. Początkowe zamieszki w strefie republikańskiej przyczyniły się do problemów, podczas gdy w późniejszych etapach przebieg wojny powodował kurczenie się ludności, terytorium i zasobów.

Liczba zgonów

Liczba ofiar śmiertelnych wojny domowej zasięg oszacować +2m 2 000 000 +1m 1 500 000, 1 124 257, 1 200 000, 1 000 000, + 900 000 909 000, 900 000 + 800 000 800 000 + 700 000 750 000, 745 000, 700 000 + 600 000 665.300, 650 000, 640 000, 625 000, 623 000, 613 000, 611 000, 610 000, 600 000 + 500 000 580 000, 560 000, 540 000, 530 000, 500 000 + 400 000 496 000, 465 000, 450 000, 443 000, 436 000, 420 000, 410 000, 405 000, 400 000 + 300 000 380 000, 365 000, 350 000, 346 000, 344 000, 335 000, 330 000, 328 929, 310 000, 300 000 + 200 000 290 000, 270 000, 265 000, 256 825, 255 000, 250 000, 231 000 + 100 000 170 489, 149 213

Liczba ofiar śmiertelnych hiszpańskiej wojny domowej jest niejasna i pozostaje – zwłaszcza częściowo związana z wojną i powojennymi represjami – bardzo kontrowersyjną kwestią. Wiele ogólnych prac historiograficznych — zwłaszcza w Hiszpanii — powstrzymuje się od przedstawiania jakichkolwiek liczb; masywne serie historyczne, encyklopedie lub słowniki nie podają żadnych liczb lub w najlepszym razie proponują niejasne ogólne opisy; bardziej szczegółowe opisy historii ogólnej sporządzone przez ekspertów hiszpańskich często milczą w tej kwestii. Zagraniczni uczeni, zwłaszcza anglojęzyczni historycy, chętniej przedstawiają pewne ogólne szacunki, chociaż niektórzy zrewidowali swoje prognozy, zwykle w dół, a liczby wahają się od 1 miliona do 250 000. Oprócz stronniczości/złej woli, niekompetencji czy zmieniającego się dostępu do źródeł różnice wynikają głównie z kwestii kategoryzacji i metodologii.

Kobiety błagają nacjonalistów o życie więźniów, Konstantyna , 1936

Podane sumy zazwyczaj obejmują lub wykluczają różne kategorie. Uczeni, którzy koncentrują się na zabójstwach lub „zgonach z użyciem przemocy”, najczęściej wymieniają (1) zgony związane z walką i walką; liczby w tej rubryce wahają się od 100 000 do 700 000; (2) terror ariergardy, zarówno sądowy, jak i pozasądowy, odnotowany do końca wojny domowej: od 103 000 do 235 000; (3) zgony cywilne w wyniku działań wojennych, zazwyczaj nalotów: od 10 000 do 15 000. Łącznie te kategorie wskazują na sumy od 235 000 do 715 000. Wielu autorów wybiera szersze spojrzenie i oblicza „żniwo śmierci”, dodając także (4) ponadnormatywne zgony spowodowane niedożywieniem, brakami higieny, zimnem, chorobami itp. odnotowanymi do końca wojny secesyjnej: od 30 000 do 630 000 . Nie jest niczym niezwykłym spotkać statystyki wojenne, które obejmują (5) powojenny terror związany z wojną domową, czasami aż do roku 1961: od 23 000 do 200 000. Niektórzy autorzy dodają również (6) zgony w walkach zagranicznych i związanych z walką: od 3000 do 25 000, (7) Hiszpanie zabici podczas II wojny światowej: 6000, (8) zgony związane z powojenną partyzantką, zazwyczaj inwazją Val d'Aran : 4000 , (9) ponadnormatywne zgony spowodowane niedożywieniem itp. odnotowane po wojnie secesyjnej, ale z nią związane: od 160 tys. do 300 tys.

Demografowie przyjmują zupełnie inne podejście; zamiast sumować zgony z różnych kategorii, starają się zmierzyć różnicę między łączną liczbą zgonów odnotowanych w czasie wojny a łączną, jaka wynikałaby z zastosowania średnich rocznych zgonów z lat 1926–1935; tę różnicę uważa się za nadmierną śmierć wynikającą z wojny. Liczba, do której doszli dla okresu 1936-1939, to 346 000; liczba za lata 1936–1942, łącznie z latami powojennych zgonów w wyniku terroru i cierpień wojennych, wynosi 540 tys. Niektórzy uczeni idą jeszcze dalej i obliczają „utratę ludności” lub „wpływ demograficzny” wojny; w tym przypadku mogą to być także (10) migracje za granicę: 160 tys. do 730 tys. oraz (11) spadek przyrostu naturalnego: 500 tys. do 570 tys.

Okrucieństwa

Dwudziestu sześciu republikanów zostało zamordowanych przez nacjonalistów Franco na początku hiszpańskiej wojny domowej, między sierpniem a wrześniem 1936 roku. Ten masowy grób znajduje się w małym miasteczku Estépar w prowincji Burgos. Wykopaliska miały miejsce w lipcu-sierpniu 2014 r.
Ofiary masakry Paracuellos popełnionej przez Republikanów. Republikanie popełnili wiele tortur, morderstw i zbrodni wojennych w czasie wojny znanej jako Czerwony Terror (Hiszpania) .

Sumy zgonów pozostają przedmiotem dyskusji. Brytyjski historyk Antony Beevor napisał w swojej historii wojny domowej, że „ biały terror ” Franco spowodował śmierć 200 000 ludzi, a „ czerwony terror ” zabił 38 000 osób. Julius Ruiz twierdzi, że „chociaż liczby pozostają kwestionowane, w strefie republikańskiej przeprowadzono co najmniej 37 843 egzekucji, a maksymalnie 150 000 egzekucji (w tym 50 000 po wojnie) w nacjonalistycznej Hiszpanii ”. Historyk Michael Seidman stwierdził, że nacjonaliści zabili około 130 000 ludzi, a republikanie około 50 000 osób.

Miejsca grobów z czasów hiszpańskiej wojny domowej. Lokalizacja znanych miejsc pochówku. Kolory odnoszą się do rodzaju przeprowadzonej interwencji. Zielony : Jak dotąd nie podjęto żadnych interwencji. Biały : brak grobu. Żółty : przeniesiony do Valle de los Caídos . Czerwony : Całkowicie lub częściowo ekshumowany. Niebieska gwiazda : Valle de los Caídos. Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości Hiszpanii

W 2008 roku hiszpański sędzia Baltasar Garzón wszczął śledztwo w sprawie egzekucji i zaginięć 114 266 osób między 17 lipca 1936 a grudniem 1951. Wśród zbadanych egzekucji była egzekucja poety i dramaturga Federico García Lorca , którego ciała nigdy nie odnaleziono. Wzmianka o śmierci Garcíi Lorki była zabroniona podczas reżimu Franco.

Od 2016 roku rozpoczęto badania nad lokalizacją masowych grobów , wykorzystując połączenie technik zeznań świadków, teledetekcji i geofizyki sądowej .

Historycy tacy jak Helen Graham , Paul Preston , Antony Beevor , Gabriel Jackson i Hugh Thomas twierdzą, że masowe egzekucje za liniami nacjonalistycznymi zostały zorganizowane i zatwierdzone przez nacjonalistyczne władze rebeliantów, podczas gdy egzekucje za liniami republikańskimi były wynikiem załamania się państwo republikańskie i chaos:

Chociaż w zbuntowanej Hiszpanii było wiele bezsensownych zabójstw, idea limpieza , „sprzątania” kraju ze zła, które go ogarnęło, była zdyscyplinowaną polityką nowych władz i częścią ich programu odbudowy. W republikańskiej Hiszpanii większość zabójstw była konsekwencją anarchii, wynikiem załamania się państwa, a nie dziełem państwa, chociaż niektóre partie polityczne w niektórych miastach sprzyjały potwornościom, a niektórzy z odpowiedzialnych ostatecznie wspięli się na stanowiska autorytet.

—  Hugh Thomas

I odwrotnie, historycy tacy jak Stanley Payne , Julius Ruiz i José Sánchez twierdzą, że przemoc polityczna w strefie republikańskiej była w rzeczywistości zorganizowana przez lewicę:

Ogólnie rzecz biorąc, nie był to niepohamowany wylew nienawiści człowieka z ulicy do swoich „prześladowców”, jak to czasami przedstawiano, ale na wpół zorganizowana działalność prowadzona przez sekcje niemal wszystkich ugrupowań lewicowych. W całej strefie lewicowej jedyną zorganizowaną partią polityczną, która wystrzegała się zaangażowania w taką działalność, byli nacjonaliści baskijscy.

Nacjonaliści

Nacjonalistyczny samolot SM.81 zbombardował Madryt pod koniec listopada 1936 r.
Dzieci znajdują schronienie podczas frankistowskiego bombardowania Madrytu (1936–1937). Mimo to republikanie zdołali odeprzeć to oblężenie .

Okrucieństwa nacjonalistyczne, które władze często nakazywały, aby wykorzenić wszelkie ślady „lewicowości” w Hiszpanii, były powszechne. Pojęcie limpieza (oczyszczania) stanowiło istotną część strategii rebeliantów i proces ten rozpoczął się natychmiast po zajęciu jakiegoś obszaru. Według historyka Paula Prestona minimalna liczba straconych przez rebeliantów wynosi 130 000 i prawdopodobnie była znacznie wyższa, a inni historycy podają liczbę 200 000 zabitych. Przemoc została przeprowadzona w strefie rebeliantów przez wojsko, Gwardię Cywilną i Falangę w imię reżimu. Julius Ruiz donosi, że nacjonaliści zabili w czasie wojny 100 tys. ludzi, a zaraz potem stracono co najmniej 28 tys. Pierwsze trzy miesiące wojny były najkrwawsze. Od 50 do 70 procent wszystkich egzekucji przeprowadzonych przez reżim Franco w latach 1936-1975 miało miejsce w tym okresie. W pierwszych miesiącach zabójstw brakowało wiele pod względem centralizacji, ponieważ w dużej mierze znajdowały się one w rękach lokalnych dowódców. Zabójstwa ludności cywilnej były tak rozległe, że generał Mola był przez nich zaskoczony, pomimo własnego planu podkreślającego potrzebę przemocy; na początku konfliktu nakazał natychmiastową egzekucję grupy lewicowych milicjantów, tylko po to, by zmienić zdanie i cofnąć rozkaz.

Wiele takich czynów zostało popełnionych przez grupy reakcyjne w pierwszych tygodniach wojny. Obejmowało to egzekucję nauczycieli szkolnych, ponieważ wysiłki Drugiej Republiki Hiszpańskiej na rzecz propagowania laicyzmu i wypierania Kościoła ze szkół poprzez zamykanie religijnych instytucji edukacyjnych zostały uznane przez nacjonalistów za atak na Kościół rzymskokatolicki . W zajętych przez nacjonalistów miastach dochodziło do masowych mordów na ludności cywilnej, a także egzekucji osób niechcianych. Wśród nich byli niewalczący, tacy jak związkowcy , politycy Frontu Ludowego, podejrzani o masoni , baskijscy, katalońscy, andaluzyjscy i galicyjscy nacjonaliści, republikańscy intelektualiści, krewni znanych republikanów i osoby podejrzane o głosowanie na Front Ludowy. Nacjonaliści często zabijali także oficerów wojskowych, którzy odmawiali im wsparcia w pierwszych dniach zamachu stanu. Wiele zabójstw w ciągu pierwszych kilku miesięcy często dokonywali strażnicy i cywilne szwadrony śmierci, a przywódcy nacjonalistów często tolerowali ich działania, a nawet im pomagali. Powojenne egzekucje przeprowadzał trybunał wojskowy, choć oskarżeni mieli ograniczone możliwości obrony. Wielu straconych zostało straconych za swoją działalność polityczną lub stanowiska zajmowane w czasie wojny w Republice, chociaż ci, którzy dokonali własnych zabójstw w ramach Republiki, również byli straceni. Analiza Katalonii z 2010 r. wykazała, że ​​egzekucje nacjonalistów były bardziej prawdopodobne, gdy okupowali oni obszar, który doświadczył większej wcześniejszej przemocy, prawdopodobnie z powodu pronacjonalistycznych cywilów szukających zemsty za wcześniejsze działania poprzez skazanie innych siłom nacjonalistycznym. Jednak w czasie wojny egzekucje spadły, gdy państwo frankoistyczne zaczęło się ustanawiać.

Bombardowanie w Barcelonie , 1938

Siły nacjonalistyczne dokonały masakry cywilów w Sewilli, gdzie rozstrzelano około 8000 osób; 10 000 zginęło w Kordobie ; 6000-12 000 zginęło w Badajoz po tym, jak ponad tysiąc właścicieli ziemskich i konserwatystów zostało zabitych przez rewolucjonistów. W Granadzie, gdzie dzielnice robotnicze zostały trafione artylerią, a prawicowe oddziały dostały wolną rękę w zabijaniu sympatyków rządu, zamordowano co najmniej 2000 osób. W lutym 1937 r. po zdobyciu Malagi zginęło ponad 7000 osób . Kiedy Bilbao zostało podbite, tysiące ludzi trafiło do więzienia. Jednak egzekucji było mniej niż zwykle, ze względu na wpływ, jaki Guernica wywarła na reputację nacjonalistów na arenie międzynarodowej. Szczególnie trudne do obliczenia są liczby zabitych, gdy kolumny Armii Afryki dewastowały i plądrowały drogę między Sewillą a Madrytem. Właściciele ziemscy, którzy byli właścicielami dużych posiadłości w południowej Hiszpanii, jechali u boku Armii Afryki, aby siłą broni odzyskać ziemię podarowaną bezrolnym chłopom przez rząd republikański. Robotników wiejskich stracono i żartowano, że otrzymali „reformę rolną” w postaci parceli grobowej.

Nacjonaliści mordowali także duchownych katolickich. W jednym szczególnym incydencie, po zdobyciu Bilbao , zabrali setki ludzi, w tym 16 księży, którzy służyli jako kapelani sił republikańskich, na wieś lub na cmentarze i zamordowali ich.

Siły Franco prześladowały również protestantów, w tym zamordowały 20 pastorów protestanckich. Siły Franco były zdeterminowane, by usunąć „protestancką herezję” z Hiszpanii. Nacjonaliści prześladowali również Basków, którzy starali się wykorzenić kulturę baskijską. Według źródeł baskijskich około 22 000 Basków zostało zamordowanych przez nacjonalistów zaraz po wojnie domowej.

Strona nacjonalistyczna przeprowadziła bombardowania z powietrza miast na terytorium republikanów, prowadzone głównie przez ochotników Luftwaffe z Legionu Condor i ochotników włoskich sił powietrznych Corpo Truppe Volontarie: zaatakowano Madryt, Barcelonę , Walencję, Guernicę , Durango i inne miasta . Bombardowanie Guernicy było najbardziej kontrowersyjne. Włoskie siły powietrzne przeprowadziły szczególnie ciężki nalot bombowy na Barcelonę na początku 1938 roku. Podczas gdy niektórzy przywódcy nacjonalistyczni sprzeciwiali się bombardowaniu miasta – na przykład generałowie Yagüe i Moscardó, znani z nonkonformizmu, protestowali przeciwko masowemu zniszczeniu – inni Przywódcy nacjonalistyczni, często o faszystowskich przekonaniach, aprobowali zamachy, które uważali za konieczne do „oczyszczenia” Barcelony.

Michael Seidman zauważa, że ​​terror nacjonalistyczny był kluczową częścią zwycięstwa nacjonalistów, ponieważ pozwolił im zabezpieczyć tyły; rosyjscy biali w swojej wojnie domowej walczyli o stłumienie buntów chłopskich, bandytów i watażków za swoimi liniami; Brytyjscy obserwatorzy argumentowali, że gdyby rosyjscy biali byli w stanie zapewnić prawo i porządek za swoimi liniami, zdobyliby rosyjskie chłopstwo, podczas gdy niezdolność chińskich nacjonalistów do powstrzymania bandytyzmu podczas chińskiej wojny domowej wyrządziła poważne szkody reżimowi. prawowitość. Natomiast hiszpańscy nacjonaliści narzucili purytański porządek terrorystyczny na ludność na swoim terytorium. Nigdy nie ucierpieli z powodu poważnej działalności partyzanckiej za swoimi liniami, a fakt, że bandytyzm nie przekształcił się w poważny problem w Hiszpanii, pomimo tego, jak łatwe byłoby to w tak górzystym terenie, wymaga wyjaśnienia. Seidman twierdzi, że ostry terror w połączeniu z kontrolą dostaw żywności wyjaśnia ogólny brak wojny partyzanckiej na tyłach nacjonalistów. Analiza przemocy nacjonalistów z 2009 r. wskazuje, że dowody potwierdzają pogląd, że zabójstwa były strategicznie wykorzystywane przez nacjonalistów, aby zapobiegawczo przeciwdziałać potencjalnej opozycji, atakując osoby i grupy, które są najbardziej prawdopodobne do podsycania przyszłych buntów, pomagając w ten sposób nacjonalistom w wygraniu wojny.

Republikanie

Uczeni szacują, że na terytoriach kontrolowanych przez Republikanów zginęło od 38 000 do 70 000 cywilów, przy czym najczęstsze szacunki to około 50 000.

Bez względu na dokładną liczbę, liczba ofiar śmiertelnych była znacznie przesadzona przez obie strony, ze względów propagandowych, co dało początek legendzie o millón de muertos . Rząd Franco podał później nazwiska 61 000 ofiar czerwonego terroru, których jednak nie uważa się za obiektywnie weryfikowalne. Zgony te kształtowały dominującą opinię zewnętrzną republiki aż do bombardowania Guernicy.

Lewicowej rewolucji z 1936 roku, która poprzedzała wojnę, towarzyszyła od pierwszych miesięcy eskalacja lewicowego terroru antyklerykalnego, który tylko między 18 a 31 lipca zabił 839 zakonników, a w sierpniu z 2055 innymi ofiarami, w tym 10 biskupami. , co stanowiło 42% całkowitej liczby zarejestrowanych ofiar w tym roku. Szczególnie godne uwagi represje miały miejsce w Madrycie w czasie wojny.

Rząd republikański był antyklerykalny, a kiedy wybuchła wojna, zwolennicy zaatakowali i wymordowali duchowieństwo rzymskokatolickie w reakcji na wiadomość o buncie wojskowym. W swojej książce z 1961 r. hiszpański arcybiskup Antonio Montero Moreno, który w tym czasie był dyrektorem czasopisma Ecclesia , napisał, że 6832 zginęło podczas wojny, w tym 4184 księży, 2365 mnichów i zakonników oraz 283 zakonnice (wiele z nich zostało zgwałconych po raz pierwszy, zanim zostali zgwałceni). zmarł), oprócz 13 biskupów, postać akceptowana przez historyków, w tym Beevora. Niektóre zabójstwa zostały przeprowadzone z niezwykłym okrucieństwem, niektóre zostały spalone, są doniesienia o kastracji i patroszeniu. Niektóre źródła podają, że pod koniec konfliktu zginęło 20% duchowieństwa. „Strzekucja” Najświętszego Serca Jezusowego przez komunistycznych milicjantów w Cerro de los Ángeles pod Madrytem w dniu 7 sierpnia 1936 r. była najbardziej niesławnym przykładem powszechnego zbezczeszczenia mienia religijnego. W diecezjach, w których republikanie sprawowali ogólną kontrolę, duża część — często większość — księży świeckich została zabita. Michael Seidman twierdzi, że nienawiść republikanów do duchowieństwa była ponad wszystko; podczas gdy lokalni rewolucjoniści mogli oszczędzić życie bogatym i prawicowym, rzadko oferowali to samo kapłanom.

Podobnie jak duchowieństwo, ludność cywilna została stracona na terytoriach republikańskich. Niektórzy cywile zostali straceni jako podejrzani Falangiści. Inni zginęli w aktach zemsty po tym, jak Republikanie dowiedzieli się o masakrach dokonywanych w strefie nacjonalistycznej. Ścigano nawet rodziny, które po prostu uczestniczyły w katolickiej mszy; w tym dzieci. Kolejnym czynnikiem napędzającym były naloty na miasta republikańskie. Sklepikarze i przemysłowcy byli rozstrzeliwani, jeśli nie sympatyzowali z republikanami, i zwykle byli oszczędzeni, jeśli tak. Fałszywej sprawiedliwości szukano przez komisje , nazwane checas na cześć sowieckiej organizacji tajnej policji .

Most Puente Nuevo , Ronda. Twierdzi się, że zarówno nacjonaliści, jak i republikanie zrzucili więźniów z mostu na śmierć w kanionie.

Wiele zabójstw zostało dokonanych przez paseos , zaimprowizowane szwadrony śmierci, które pojawiły się jako spontaniczna praktyka wśród rewolucyjnych aktywistów na terenach republikańskich. Według Seidmana, rząd republikański jedynie starał się powstrzymać działania paseo pod koniec wojny; w ciągu pierwszych kilku miesięcy rząd albo to tolerował, albo nie próbował go powstrzymać. Zabójstwa często zawierały element symboliczny, ponieważ zabici byli postrzegani jako ucieleśnienie opresyjnego źródła władzy i autorytetu. Z tego też powodu Republikanie zabijali księży lub pracodawców, którzy nie byli uważani za tych, którzy osobiście zrobili coś złego, ale mimo to byli postrzegani jako przedstawiciele starego opresyjnego porządku, który musiał zostać zniszczony.

Należy zauważyć, że doszło do starć między frakcjami republikańskimi i że komuniści po stalinizmie ogłosili POUM , Partię Robotniczą Marksistowskiego Zjednoczenia ( antystalinowska partia komunistyczna ) jako nielegalną organizację, wraz z anarchistami. . Stalinowcy zdradzili i popełnili masowe okrucieństwa wobec innych frakcji republikańskich, takie jak tortury i masowe egzekucje. George Orwell zapisał to w swoim Hołdzie dla Katalonii, a także napisał „ 1984” i „ Folwark zwierzęcy”, by skrytykować stalinizm. Gdy presja narastała wraz z rosnącym sukcesem nacjonalistów, wielu cywilów zostało straconych przez rady i trybunały kontrolowane przez konkurujące grupy komunistyczne i anarchistyczne. Niektórzy członkowie tego ostatniego zostali straceni przez radzieckich funkcjonariuszy komunistycznych w Katalonii, o czym wspomina George Orwell w opisie czystek w Barcelonie w 1937 r., w których nastąpił okres narastającego napięcia między rywalizującymi ze sobą elementami katalońskiej sceny politycznej. Niektóre osoby uciekły do ​​zaprzyjaźnionych ambasad, które w czasie wojny mogły pomieścić do 8500 osób.

„Strzekucja” Najświętszego Serca Pana Jezusa przez komunistyczną milicję. Zdjęcie w londyńskim Daily Mail miało podpis „Wojna hiszpańskich czerwonych z religią”.
, był odpowiedzialny za śmierć około 500 członków Brygad Międzynarodowych. Andrés Nin, przywódca POUM (Partii Robotniczej Zjednoczenia Marksistowskiego), i wielu innych prominentnych członków POUM, zostało zamordowanych przez komunistów przy pomocy NKWD ZSRR.

Republikanie przeprowadzali również własne ataki bombowe na miasta, takie jak bombardowanie Cabry , aw rzeczywistości przeprowadzali więcej masowych nalotów na miasta i cele cywilne niż nacjonaliści.

W czasie wojny w strefie republikańskiej zginęło 38 tysięcy ludzi, z czego 17 tysięcy zginęło w Madrycie lub Katalonii w ciągu miesiąca od zamachu stanu. Podczas gdy komuniści otwarcie popierali pozasądowe zabójstwa, większość strony republikańskiej była zbulwersowana tymi morderstwami. Azana był bliski rezygnacji. Wraz z innymi członkami parlamentu i wieloma innymi lokalnymi urzędnikami próbował zapobiec linczu na zwolenników nacjonalistów. Niektórzy z tych, którzy sprawowali władzę, interweniowali osobiście, aby powstrzymać zabójstwa.

Rewolucja społeczna

Dwie kobiety i mężczyzna podczas oblężenia alkazaru w Toledo, 1936 r.

Na kontrolowanych przez anarchistów obszarach, Aragonii i Katalonii, oprócz chwilowych sukcesów militarnych, miała miejsce ogromna rewolucja społeczna, w której robotnicy i chłopi skolektywizowali ziemię i przemysł oraz ustanowili rady równolegle do sparaliżowanego rządu republikańskiego. Tej rewolucji sprzeciwiali się wspierani przez Sowietów komuniści, którzy, co być może zaskakujące, prowadzili kampanię przeciwko utracie obywatelskich praw własności.

W miarę postępu wojny rząd i komuniści byli w stanie wykorzystać swój dostęp do sowieckiej broni, aby przywrócić kontrolę rządu nad wysiłkiem wojennym za pomocą dyplomacji i siły. Anarchiści i Robotnicza Partia Zjednoczenia Marksistowskiego ( Partido Obrero de Unificación Marxista , POUM) zostali zintegrowani z regularną armią, aczkolwiek z oporem. Trockiści POUM zostali wyjęci spod prawa i potępieni przez sprzymierzonych z Sowietami komunistów jako narzędzie faszystów. W dniach majowych 1937 r. wiele tysięcy anarchistycznych i komunistycznych żołnierzy republikańskich walczyło o kontrolę nad strategicznymi punktami w Barcelonie.

Przedwojenna Falanga była małą partią liczącą około 30–40 tys. członków. Wezwał również do rewolucji społecznej, która doprowadziłaby do przekształcenia społeczeństwa hiszpańskiego przez narodowy syndykalizm . Po egzekucji jej lidera, José Antonio Primo de Rivery, przez republikanów, partia rozrosła się do kilkuset tysięcy członków. Kierownictwo Falangi poniosło 60 procent ofiar w pierwszych dniach wojny domowej, a partia została przekształcona przez nowych członków i nowych przywódców, zwanych camisas nuevas ("nowe koszule"), którzy byli mniej zainteresowani rewolucyjnymi aspektami Syndykalizm narodowy. Następnie Franco zjednoczył wszystkie grupy bojowe w tradycjonalistyczną hiszpańską Falange i Narodową Syndykalistyczną Ofensywną Juntas ( hiszp . Falange Española Tradicionalista de las Juntas de Ofensiva Nacional-Sindicalista , FET y de las JONS).

W latach 30. XX wieku Hiszpania stała się również centrum zainteresowania organizacji pacyfistycznych , w tym Fellowship of Reconciliation , War Resisters League i War Resisters' International . Wiele osób, w tym, jak są teraz nazywa, insumisos ( „wyzywające te”, uchylających się ) twierdził i pracował bez użycia przemocy strategie. Wybitni hiszpańscy pacyfiści, tacy jak Amparo Poch y Gascón i José Brocca , poparli Republikanów. Brocca twierdził, że hiszpańscy pacyfiści nie mieli innego wyjścia, jak przeciwstawić się faszyzmowi. Wcielał to stanowisko w życie na różne sposoby, w tym organizując robotników rolnych w celu utrzymania zapasów żywności oraz poprzez pracę humanitarną z uchodźcami wojennymi.

Sztuka i propaganda

W Katalonii, plac w pobliżu nabrzeża Barcelony o nazwie Plaça de George Orwell .

W trakcie hiszpańskiej wojny domowej ludzie na całym świecie byli narażeni na wydarzenia i skutki tego dla ludzi nie tylko poprzez standardową sztukę, ale także przez propagandę . Filmy, plakaty, książki, audycje radiowe i ulotki to tylko niektóre przykłady tej sztuki medialnej, która miała tak duży wpływ w czasie wojny. Produkowana zarówno przez nacjonalistów, jak i republikanów, propaganda umożliwiła Hiszpanom szerzenie świadomości o ich wojnie na całym świecie. Film wyprodukowany wspólnie przez słynnych autorów z początku XX wieku, takich jak Ernest Hemingway i Lillian Hellman, został wykorzystany jako sposób na zareklamowanie hiszpańskiej potrzeby pomocy wojskowej i pieniężnej. Ten film, Ziemia hiszpańska , miał premierę w Ameryce w lipcu 1937. W 1938 roku, George Orwell „s W hołdzie Katalonii , osobisty rachunek ze swoich doświadczeń i obserwacji w wojnie, została opublikowana w Wielkiej Brytanii. W 1939 roku Jean-Paul Sartre opublikował we Francji opowiadanie „The Wall”, w którym opisuje ostatnią noc jeńców skazanych na śmierć przez rozstrzelanie.

(Fountain Merkury) praca protest przez amerykańskiego wobec nacjonalistycznej zmuszony kontrolę Almadén i tam kopalnie rtęci.

Salvador Dalí odpowiedział na konflikt w swojej ojczyźnie dwoma potężnymi obrazami olejnymi w 1936 roku: Miękka konstrukcja z gotowaną fasolą : Przeczucie wojny domowej ( Muzeum Sztuki w Filadelfii ) i Jesienny kanibalizm ( Tate Modern , Londyn). O tym pierwszym historyk sztuki Robert Hughes stwierdził: „Salvador Dalí przywłaszczył sobie poziome udo przyczajonego Saturna Goi dla hybrydowego potwora w obrazie Miękka konstrukcja z gotowaną fasolą, Przeczucie wojny domowej , który zamiast Guerniki Picassa jest najlepsze pojedyncze dzieło sztuki wizualnej inspirowane hiszpańską wojną domową”. Na późniejszym etapie Dalí skomentował: „Te iberyjskie istoty wzajemnie pożerające się nawzajem odpowiadają patosowi wojny domowej uważanej za czysty fenomen historii naturalnej, w przeciwieństwie do Picassa, który uważał to za zjawisko polityczne”.

Pablo Picasso namalował Guernica w 1937 roku, wzorując się bombardowania Guernica, a Leonardo da Vinci „s bitwy pod Anghiari . Guernica , podobnie jak wiele ważnych republikańskich arcydzieł, była prezentowana na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu w 1937 roku. Rozmiar dzieła (11 stóp na 25,6 stopy) przyciągnął wiele uwagi i rzucił grozę narastających hiszpańskich niepokojów społecznych w światowym świetle reflektorów. Obraz od tego czasu okrzyknięty jest dziełem antywojennym i symbolem pokoju w XX wieku.

Joan Miró stworzył El Segador (Żniwiarz) w 1937 roku, formalnie zatytułowany El campesino catalán en rebeldía (kataloński chłop w buncie), który ma około 18 stóp na 12 stóp i przedstawia wieśniaka wymachującego sierpem w powietrzu, na co Miró skomentował, że „Sierp nie jest symbolem komunizmu. Jest symbolem żniwiarza, narzędziem jego pracy, a gdy jego wolność jest zagrożona, jego bronią”. Praca ta, prezentowana również na Międzynarodowej Wystawie w Paryżu w 1937 r., została po wystawie odesłana z powrotem do stolicy Republiki Hiszpańskiej w Walencji, ale od tego czasu zaginęła lub została zniszczona.

Armia Afryki miałaby miejsce w propagandzie po obu stronach, ze względu na złożoną historię armii i hiszpański kolonializm w Afryce Północnej. Obie strony wymyśliłyby różne postacie oddziałów mauretańskich, czerpiąc z szerokiej gamy symboli historycznych, uprzedzeń kulturowych i stereotypów rasowych. Armia Afryki zostałaby wykorzystana jako część kampanii propagandowej przez obie strony, aby przedstawić drugą stronę jako obcych najeźdźców atakujących spoza wspólnoty narodowej, jednocześnie przedstawiając swoją własną jako reprezentującą „prawdziwą Hiszpanię”.

Konsekwencje

Hołd i tablica upamiętniająca zamordowanych lub prześladowanych nauczycieli, Nawarra , 1936 i później

Skutki ekonomiczne

Zapłata za wojnę po obu stronach była bardzo wysoka. Zasoby pieniężne po stronie republikańskiej zostały całkowicie wyczerpane z zakupu broni. Po stronie nacjonalistów największe straty przyszły po konflikcie, kiedy Niemcy musieli pozwolić Niemcom na eksploatację krajowych zasobów górniczych, więc aż do początku II wojny światowej ledwie mieli szansę na jakikolwiek zysk. Hiszpania została zdewastowana na wielu obszarach, z całkowicie zniszczonymi miastami. Odbudowa hiszpańskiej gospodarki zajęła dziesięciolecia.

Ofiary

Liczba ofiar cywilnych jest nadal przedmiotem dyskusji, niektóre szacują około 500 000 ofiar, podczas gdy inne sięgają nawet 1 000 000. Zgony te były spowodowane nie tylko walkami, ale także egzekucjami, które były szczególnie dobrze zorganizowane i systematyczne po stronie nacjonalistów, a po stronie republikanów bardziej zdezorganizowane (głównie z powodu utraty przez rząd kontroli nad masami zbrojnymi). Jednak liczba 500 000 ofiar śmiertelnych nie obejmuje zgonów z powodu niedożywienia, głodu lub chorób spowodowanych wojną.

Represje frankistowskie po wojnie i wygnanie republikańskie

Hiszpańskie dzieci na wygnaniu w Meksyku

Po wojnie reżim frankistowski zainicjował represyjny proces przeciwko stronie przegranej, swego rodzaju „oczyszczanie” przeciwko wszystkim i wszystkim związanym z Republiką. Ten proces doprowadził wielu do wygnania lub śmierci. Wygnanie nastąpiło w trzech falach. Pierwsza miała miejsce podczas Kampanii Północnej (marzec–listopad 1937), a druga po upadku Katalonii (styczeń–luty 1939), w której do Francji uciekło ok. 400 tys. osób. Władze francuskie musiały improwizować obozy koncentracyjne, w tak trudnych warunkach, że wróciła prawie połowa wygnanych Hiszpanów. Trzecia fala nastąpiła po wojnie, pod koniec marca 1939 r., kiedy tysiące republikanów próbowało wejść na pokład statków emigracyjnych, choć niewielu się to udało.

Stosunki międzynarodowe

Polityczne i emocjonalne reperkusje wojny przekroczyły skalę krajową, stając się prekursorem II wojny światowej . Wojna była często opisywana przez historyków jako „preludium” lub „runda otwierająca” II wojnę światową, jako część międzynarodowej walki z faszyzmem. Historyk Stanley Payne sugeruje, że pogląd ten jest błędnym podsumowaniem położenia geopolitycznego okresu międzywojennego, argumentując, że sojusz międzynarodowy, który został utworzony w grudniu 1941 r., po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej, był politycznie znacznie szerszy niż hiszpańska Partia Ludowa. Z przodu. Hiszpańska wojna domowa, argumentuje Payne, była zatem znacznie bardziej wyraźną rewolucyjną i kontrrewolucyjną walką między lewicą a prawicą, podczas gdy druga wojna światowa początkowo miała faszystów i władze komunistyczne po tej samej stronie, co połączone nazistowsko-sowieckie inwazja na Polskę . Payne sugeruje, że zamiast tego wojna domowa była ostatnim z rewolucyjnych kryzysów, które wyłoniły się z I wojny światowej, zauważając, że miała podobieństwa, takie jak całkowite rewolucyjne załamanie instytucji krajowych, rozwój walk rewolucyjnych i kontrrewolucyjnych na pełną skalę, rozwój typowych sił komunistycznych po I wojnie światowej w postaci Armii Ludowej, skrajne zaostrzenie nacjonalizmu, częste stosowanie broni i taktyki wojskowej w stylu I wojny światowej oraz fakt, że nie było to wytworem planu żadnego z głównych mocarstw, czyniąc go bardziej podobnym do kryzysów powojennych, które pojawiły się po Wersalu .

Po wojnie polityka hiszpańska mocno skłaniała się ku Niemcom, Portugalii i Włochom, które były największymi zwolennikami nacjonalizmu i ideologicznie sprzymierzyły się z Hiszpanią. Jednak koniec wojny domowej, a później II wojna światowa przyniosły izolację kraju od większości innych narodów aż do lat pięćdziesiątych, w których amerykańska antykomunistyczna polityka międzynarodowa faworyzowała posiadanie skrajnie prawicowego i skrajnie antykomunistycznego sojusznika w Europa.

Oś czasu

, zostaje zabity
Data Wydarzenie
1868 Obalenie królowej Izabeli II z rodu Burbon
1873 Zastępca Izabeli, król Amadeo I z Domu Sabaudzkiego , abdykuje z tronu rozpoczynając krótkotrwałą Pierwszą Republikę Hiszpańską
1874 (grudzień) Przywrócenie Burbonów
1909 Tragiczny tydzień w Barcelonie
1923 Zamach wojskowy doprowadza do władzy
1930 (styczeń) Miguel Primo de Rivera rezygnuje
1931 (12 kwietnia) Wybory samorządowe, abdykacja króla Alfonsa XIII .
1931 (14 kwietnia) Powstaje Druga Republika Hiszpańska, której prezydentem i głową państwa jest
1931 (czerwiec) Wybory zwracają większość republikanów i socjalistów
1931 (październik) Republikanin Manuel Azaña zostaje premierem rządu mniejszościowego
1931 (grudzień) Ogłoszono nową reformistyczną, liberalną i demokratyczną konstytucję
1932 (sierpień) Nieudane powstanie generała José Sanjurjo
1933 Początek „ czarnego dwuletniego
1934
1936 (kwiecień) Sojusz Frontu Ludowego wygrywa wybory, a Azaña zastępuje Zamorę na stanowisku prezydenta
1936 (14 kwietnia) Podczas parady wojskowej upamiętniającej 5 lat istnienia drugiej republiki porucznik Guardia Civil Anastasio de los Reyes zostaje postrzelony w plecy przez anarchistycznych/socjalistycznych agitatorów. Na pogrzebie wybuchają zamieszki
1936 (12 czerwca) Premier Casares Quiroga spotyka się z generałem Juanem Yagüe
1936 (5 lipca) Samolot wyczarterowany, aby zabrać Franco z Wysp Kanaryjskich do Maroka
1936 (12 lipca) Porucznik Gwardii Szturmowej Jose Castillo zostaje zamordowany po tym, jak brutalnie stłumił zamieszki, które wybuchły na pogrzebie porucznika Guardia Civil Anastasio de los Reyes
1936 (13 lipca) Lider opozycji Jose Calvo Sotelo zostaje aresztowany i zamordowany przez socjalistyczną Gwardię Szturmową ( Guardia de Asalto ), oskarżoną także o winę masońskiej policji Burillo.
1936 (14 lipca) Franco przybywa do Maroka
1936 (17 lipca) Przewrót wojskowy przejmuje kontrolę nad hiszpańskim Marokiem
1936 (17 lipca) Oficjalny początek wojny
1936 (20 lipca) Przywódca zamachu stanu Sanjurjo ginie w katastrofie lotniczej
1936 (21 lipca) Nacjonaliści zdobywają centralną hiszpańską bazę morską
1936 (7 sierpnia) „Strzekucja” Najświętszego Serca Jezusowego przez komunistyczną milicję pod Cerro de los Ángeles w Getafe
1936 (4 września) Republikański rząd pod przewodnictwem Girala rezygnuje i zostaje zastąpiony przez w większości socjalistyczną organizację pod przewodnictwem Largo Caballero
1936 (5 września) Nacjonaliści zdobywają Irun
1936 (15 września) Nacjonaliści zdobywają San Sebastián
1936 (21 września) Franco wybrany na głównego dowódcę wojskowego w Salamance
1936 (27 września) wojska Franco odciążają Alcazar w Toledo
1936 (29 września) Franco ogłasza się Caudillo
1936 (17 października) Nacjonaliści z Galicji odciążają oblężone miasto Oviedo
1936 (listopad) Bombardowanie Madrytu
1936 (8 listopada) Franco rozpoczyna poważny atak na Madryt, który się nie powiódł
1936 (6 listopada) Rząd republikański zostaje zmuszony do przeniesienia się z Madrytu do Walencji
1937 Nacjonaliści zdobyli większość północnego wybrzeża Hiszpanii
1937 (6 lutego) Rozpoczyna się
1937 (8 lutego) Malaga wpada w ręce Franco
1937 (marzec) Rozpoczyna się
1937 (8 marca) Rozpoczyna się
1937 (26 kwietnia) Bombardowanie Guerniki
1937
1937 (21 maja) 4000 baskijskich dzieci wywiezionych do Wielkiej Brytanii
1937
1937 (lipiec) Republikanie ruszają, by odzyskać Segowię
1937 (6 lipca) Rozpoczyna się
1937 (sierpień) Franco najeżdża Aragonię i zdobywa miasto Santander
1937 (24 sierpnia) Rozpoczyna się
1937 (październik) Gijon zostaje podbity przez wojska Franco
1937 (listopad) Republikański rząd zmuszony do przeniesienia się z Walencji do Barcelony
1938 Nacjonaliści zdobywają duże obszary Katalonii
1938 (styczeń) Bitwa pod Teruel , podbita przez Republikanów
1938 (22 lutego) Franco odzyskuje Teruel
1938 (7 marca) Nacjonaliści rozpoczynają ofensywę Aragonii
1938 (16 marca) Bombardowanie Barcelony
1938 (maj) Republikanie pozywają o pokój, Franco domaga się bezwarunkowej kapitulacji
1938 (24 lipca) Rozpoczyna się
1938 (24 grudnia) Franco rzuca ogromne siły na inwazję Katalonii
1939 Początek rządów Franco
1939 (15 stycznia) Tarragona poddaje się Franco
1939 (26 stycznia) Barcelona spada na Franco
1939 (2 lutego) Girona poddaje się Franco
1939 (27 lutego) Wielka Brytania i Francja uznają reżim Franco
1939 (6 marca) Premier Juan Negrin ucieka do Francji
1939 (28 marca) Nacjonaliści okupują Madryt
1939 (31 marca) Nacjonaliści kontrolują całe terytorium Hiszpanii
1939 (1 kwietnia) Ostatnia kapitulacja sił republikańskich w Alicante
1939 (1 kwietnia) Oficjalne zakończenie wojny
1975 Zakończenie panowania Franco wraz z jego śmiercią 20 listopada w szpitalu La Paz w Madrycie, a Juan Carlos I z Hiszpanii zostaje królem Hiszpanii

Partie i organizacje polityczne

Partie i organizacje polityczne w hiszpańskiej wojnie domowej
Front Ludowy (republikański) Zwolennicy Frontu Ludowego (republikański) Nacjonaliści (frankoiści)

Front Ludowy był sojuszem wyborczym utworzonym między różnymi lewicowymi i centrowymi partiami w wyborach do Kortezów w 1936 r., w którym sojusz zdobył większość mandatów.

  • UR (Unión Republicana - Związek Republikański ): kierowany przez Diego Martíneza Barrio, utworzony w 1934 r. przez członków PRR, którzy zrezygnowali w sprzeciwie wobec koalicji Alejandro Lerroux z CEDA. Swoje główne wsparcie czerpała od wykwalifikowanych robotników i postępowych biznesmenów.
  • IR (Izquierda Republicana - Republikańska Lewica ): kierowana przez byłego premiera Manuela Azañę po tym, jak jego partia Akcji Republikańskiej połączyła się z galicyjską partią niepodległościową Santiago Casares Quiroga i Partią Radykalnej Socjalistycznej Partii Republikańskiej (PRRS). Swoją pomoc czerpała od wykwalifikowanych robotników, drobnych przedsiębiorców i urzędników państwowych. Azaña kierował Frontem Ludowym i został prezydentem Hiszpanii. IR utworzyła większość pierwszego rządu po zwycięstwie Frontu Ludowego z członkami UR i ERBN.
  • ERC (Esquerra Republicana de Catalunya – Republikańska Lewica Katalonii ): utworzona z połączenia separatystycznej Estat Català (państwo katalońskie) i Katalońskiej Partii Republikańskiej w 1931 r. Kontrolowała autonomiczny rząd Katalonii w okresie republikańskim. Przez całą wojnę kierował nią Lluís Companys , także prezes Generalitatu Katalonii .
  • PSOE (Partido Socialista Obrero Español – Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza ): Utworzona w 1879 r. sojusz z Acción Republicana w wyborach samorządowych w 1931 r. przyniósł miażdżące zwycięstwo, które doprowadziło do abdykacji króla i utworzenia Drugiej Republiki. Obie partie wygrały kolejne wybory powszechne, ale PSOE opuściła koalicję w 1933 roku. W czasie wojny secesyjnej PSOE została podzielona między prawicę pod rządami Indalecio Prieto i Juana Negrína oraz lewicę pod dowództwem Largo Caballero. Po zwycięstwie Frontu Ludowego była drugą co do wielkości partią w Kortezach, po CEDA. Wspierała ministerstwa Azaña i Quiroga, ale nie brała aktywnego udziału aż do wybuchu wojny domowej. Miała ona większość poparcia wśród miejskich robotników fizycznych.
    • UGT ( Unión General de Trabajadores – Ogólny Związek Pracowników): Socjalistyczny związek zawodowy. UGT był formalnie powiązany z PSOE, a większość związku podążyła za Caballero.
    • Federacion de Juventudes Socialistas (Federacja Młodzieży Socjalistycznej)
  • PSUC (Partit Socialista Unificat de Catalunya - Zjednoczona Partia Socjalistyczna Katalonii ): Sojusz różnych partii socjalistycznych w Katalonii, utworzony latem 1936, kontrolowany przez PCE.
  • JSU (Juventudes Socialistas Unificadas - Zjednoczona Młodzież Socjalistyczna ): Bojowa grupa młodzieżowa utworzona przez połączenie socjalistycznych i komunistycznych grup młodzieżowych. Jej przywódca, Santiago Carrillo, wywodził się z Młodzieży Socjalistycznej, ale przed fuzją potajemnie dołączył do Młodzieży Komunistycznej i wkrótce grupa została zdominowana przez PCE.
  • PCE (Partido Comunista de España – Komunistyczna Partia Hiszpanii ): Prowadzona przez José Díaza w czasie wojny secesyjnej była pomniejszą partią we wczesnych latach Republiki, ale w czasie wojny zyskała na znaczeniu.
  • POUM (Partido Obrero de Unificación Marxista – Robotnicza Partia Marksistowskiego Zjednoczenia): Antystalinowska rewolucyjna partia komunistycznazłożonaz byłych trockistów założona w 1935 roku przez Andreu Nina.
  • PS (Partido Sindicalista - Syndicalist Party ): umiarkowana grupa odłamowa CNT.
  • Unión Militar Republicana Antifascista (Republikański Antyfaszystowski Związek Wojskowy): utworzona przez oficerów wojskowych w opozycji do Unión Militar Española.
  • Anarchiści zbojkotowali wybory w 1936 r. i początkowo sprzeciwiali się rządowi Frontu Ludowego, ale dołączyli do nich podczas wojny domowej, kiedy premierem został Largo Caballero.
  • Katalońscy nacjonaliści.
    • Estat Català (państwo katalońskie) : separatystyczna partia katalońska utworzona w 1922 r. Założona w 1931 r. część ERBN, podczas wojny stanęła po stronie frakcji republikańskiej.
  • Nacjonaliści baskijscy.
    • PNV (Partido Nacionalista Vasco - Baskijska Partia Nacjonalistyczna ): Katolicka partia Chrześcijańsko-Demokratyczna pod przewodnictwem José Antonio Aguirre , która prowadziła kampanię na rzecz większej autonomii lub niezależności regionu Basków. Zajmował miejsca w Kortezach i wspierał rząd Frontu Ludowego przed i podczas wojny domowej. Odłóż na bok spór religijny z Frontem Ludowym na rzecz obiecanej baskijskiej autonomii.
    • ANV (Acción Nacionalista Vasca - Baskijska Akcja Nacjonalistyczna ): Lewicowa partia socjalistyczna, która w tym samym czasie prowadziła kampanię na rzecz niepodległości Kraju Basków.
    • STV (Solidaridad de Trabajadores Vascos – Baskijska Solidarność Robotnicza ): Związek zawodowy w regionie Basków, o katolickiej tradycji duchownej połączonej z umiarkowanymi tendencjami socjalistycznymi.
  • SRI (Socorro Rojo Internacional - International Red Aid ): organizacja komunistyczna sprzymierzona z Kominternem, która zapewniała znaczną pomoc cywilom i żołnierzom republikańskim.
  • Brygady Międzynarodowe : prorepublikańskie jednostki wojskowe złożone z antyfaszystowskich socjalistów, komunistów i anarchistycznych ochotników z różnych krajów.

Praktycznie wszystkie grupy nacjonalistyczne miały bardzo silne przekonania rzymskokatolickie i wspierały rodzime duchowieństwo hiszpańskie.

  • Unión Militar Española (Hiszpański Związek Wojskowy) - konserwatywna organizacja polityczna oficerów sił zbrojnych, w tym zdeklarowanych krytyków Republiki, takich jak Francisco Franco. Utworzone w 1934 roku UME od samego początku potajemnie zabiegało o faszystowskie Włochy. Spiskując już przeciwko Republice w styczniu 1936 r., po zwycięstwie wyborczym Frontu Ludowego w lutym zaplanował zamach stanu na ugrupowania monarchistyczne i faszystowskie w Hiszpanii. W okresie poprzedzającym wojnę secesyjną kierowali nią Emilio Mola i José Sanjurjo, a ostatnio Franco.
  • Alfonsist Monarchist - poparł restaurację Alfonsa XIII. Wielu oficerów armii, arystokratów i właścicieli ziemskich było Alfonsine, ale poparcie społeczne było niewielkie.
    • Renovación Española (Hiszpańska Restauracja) - główna partia polityczna Alfonsine.
    • Acción Española (Akcja Hiszpańska) - integralna partia nacjonalistyczna kierowana przez José Calvo Sotelo, utworzona w 1933 roku wokół czasopisma o tej samej nazwie, redagowanego przez teoretyka polityki i dziennikarza Ramiro de Maeztu .
      • Bloque Nacional (Blok Narodowy) – ruch milicji założony przez Calvo Sotelo.
  • Carlist Monarchista popierałroszczeniaAlfonsa Carlosa I de Borbón y Austro-Estedo hiszpańskiego tronu i widział linię Alfonsine jako osłabioną przezliberalizm. Po bezpotomnej śmierci Alfonsa Carlosa karliści rozłamali się - niektórzy popierali wyznaczonego przez Carlosa regentaFranciszka-Ksawerego de Borbón-Parma, inni popierali Alfonsa XIII lub Falangę. Karliści bylitwardogłowymiduchownymi,kierowanymi przez arystokrację, z populistyczną bazą wśród rolników i robotników wiejskich Nawarry dostarczających milicji.
  • Falangi (paliczek) :
    • FE (Falangi Española de las JONS) - stworzony przez połączenia w 1934 roku dwóch faszystowskich organizacji, Primo de Rivery Falangi (falanga), założona w 1933 roku, i Ramiro Ledesma „s junty ofensywy narodowo-syndykalistycznej (Zbory National-syndykalistów Ofensywny ), założony w 1931 roku. Stał się ruchem masowym, gdy dołączyli do niego członkowie Acción Popular i Acción Católica , kierowany przez Ramóna Serrano Súñera.
      • OJ (Organización Juvenil Española) - bojowy ruch młodzieżowy.
      • Sección Femenina (Sekcja Kobieca) - ruch kobiecy w pracy Pomocy Społecznej.
    • Falange Española Tradicionalista y de las JONS - utworzona przez fuzję w 1937 r. FE i partii karlistów, przekazując pozostałe polityczne i milicyjne elementy strony nacjonalistycznej pod ostateczną władzę Franco.
  • CEDA – partia koalicyjna założona przez José Maríę Gil-Robles y Quiñones, której ideologia sięgała od chrześcijańskiej demokracji do konserwatywnej . Chociaż poparli bunt Franco, partia została rozwiązana w 1937 r., po tym, jak większość członków i bojowników przyłączyła się do FE, a Gil-Robles udał się na wygnanie.
    • Juventudes de Acción Popular , znany również jako JAP. Faszystowskie skrzydło młodzieżowe CEDA. W 1936 r. doznali odpływu bojowników, którzy dołączyli do Falangi.

Zobacz też

Uwagi

Bibliografia

Cytaty

Źródła

Dalsza lektura

• Preston, Paul (2016) Ostatnie dni Republiki Hiszpańskiej ISBN  978-0-00-816341-9

  • Puzzo, Dante Anthony (1962). Hiszpania i wielkie mocarstwa, 1936–1941 . Freeport, NY: Books for Libraries Press (pierwotnie Columbia University Press, NY). Numer ISBN 0-8369-6868-9. OCLC  308726 .
  • Southworth, Herbert Rutledge (1963). El mito de la cruzada de Franco [ Mit krucjaty Franco ] (po hiszpańsku). Paryż: Ruedo Ibérico. Numer ISBN 84-8346-574-4.
  • Kołodziej, George; Jones, Jack (2003). Leach, David (red.). Aby ludzie znów się uśmiechali: wspomnienie hiszpańskiej wojny domowej . Newcastle upon Tyne: Wydawnictwo Zymurgy. Numer ISBN 1-903506-07-7. OCLC  231998540 .
    (związkowiec)
  • Wilsona, Annę (1986). Obrazy wojny secesyjnej . Londyn: Allen i Unwin.

Filmy, obrazy i dźwięki

Filmy

Obrazy

Dźwięki

Różne dokumenty

Różnorodne odniesienia i cytaty

Akademicy i rządy

Archiwa